Okna łukowe i nietypowe: co da się zrobić i od czego zależy cena

Jakie kształty w ogóle da się zamówić

Prawie każdy. Łuki, koła, trójkąty, trapezy, sześciokąty, okna „domkiem”: producenci profili pokazują je w katalogach i fabryki je robią, w PVC, w aluminium i w drewnie. Pytanie rzadko brzmi „czy się da”, częściej „w jakim rozmiarze”, „co z tego będzie się otwierać” i „ile to potrwa”.

W fabryce każdy taki kształt jest „konstrukcją nietypową” i przechodzi inną drogą niż zwykłe okno: profil trzeba wygiąć albo przyciąć pod kątem innym niż 90°, szybę zamówić na wymiar z szablonu, okucia dobrać do skrzydła, które nie jest prostokątem. Część katalogów mówi wprost, żeby wykonanie konstrukcji nietypowej potwierdzić z działem technicznym, zanim podpiszesz zamówienie. To dobra rada także dla Ciebie.

Cztery łuki, które warto umieć nazwać

Kiedy rozmawiasz ze sprzedawcą, nazwa łuku oszczędza jedną rundę maili. Różnią się tym, jak wysoki jest łuk w stosunku do szerokości okna i czy jest wycinkiem koła.

• Pełny (półkolisty): dokładnie pół koła. Najczęstszy w starych domach i kamienicach.
• Odcinkowy: też kawałek koła, ale płaski, niższy niż połowa szerokości. Typowy nad szerokimi oknami i drzwiami balkonowymi.
• Gotycki: dwa łuki spotykają się w ostrym szczycie, wyżej niż połowa szerokości.
• Koszowy: niski jak odcinkowy, ale nie jest wycinkiem jednego koła, bo „łamie się” mocniej przy bokach. Na oko łatwo go pomylić z odcinkowym, a dla fabryki to inny rysunek.

Do zamówienia łuku odcinkowego wystarczą trzy liczby: szerokość, wysokość całkowita (razem z łukiem) i wysokość samego łuku. Promień fabryka policzy sama. Przy gotyckim i koszowym, a także przy murze, który przez sto lat zdążył się „rozjechać”, my zawsze prosimy o szablon: kawałek tektury albo płyty odrysowany z otworu.

Gdzie technologia mówi „nie”

Ograniczenia są trzy i wszystkie biorą się z tego, jak okno powstaje.

Gięcie. Profil PVC gnie się na gorąco i nie da się go zgiąć dowolnie ciasno, bo zaczyna się fałdować. W branży przyjmuje się, że promień łuku nie powinien być mniejszy niż pięć szerokości profilu. Dla profilu 70 mm to promień 35 cm, a więc okno z łukiem pełnym zaczyna się od około 700 mm szerokości. Przy głębszych profilach, takich jak większość dzisiejszych systemów trzyszybowych, margines trzeba zwiększyć. Ile dokładnie, mówi technolog konkretnego systemu, nie tabela.

Kąty. Narożnik okna PVC zgrzewa się na gorąco, a im ostrzejszy kąt, tym słabszy zgrzew. Granica rozsądku to około 45°. Przy ostrzejszym kącie zaczynają się kłopoty z wrębem skrzydła, a trójkątne okna robi się z uszczelką wciąganą, a nie zgrzewaną razem z profilem. Jeden z producentów pisze też wprost, że w konstrukcjach nietypowych nie wykona swojego „cienkiego zgrzewu”, bo ten wymaga kąta prostego we wszystkich narożnikach. Narożnik będzie więc wyglądał inaczej niż w prostokątnych oknach obok.

Szkło i małe pola. Szyba w kształcie ma swoje limity wymiarów, często ciaśniejsze niż prostokątna (w jednym z systemów, które sprawdzaliśmy, okno okrągłe kończyło się na 1500 mm boku szyby). Kłopot sprawiają też skrawki: gdy słupek tnie pole tuż pod skosem, zostaje trójkącik, do którego nie da się dociąć listwy przyszybowej (w tym samym systemie poniżej 80 mm). Rozwiązanie jest zwykle proste: przesunąć słupek albo zmienić kolejność podziałów.

Co się otwiera, a co zostaje stałe

Tu klienci najczęściej się rozczarowują. Na wizualizacji całe okno łukowe się otwiera, w ofercie połowa jest stała.

Okucia są projektowane pod prostokąt. Skrzydło łukowe albo skośne da się zrobić, ale nie zawsze i nie w każdym rozmiarze. W konfiguratorze, z którego korzystamy, skrzydło rozwierne w polu trójkątnym albo trapezowym odpada z dwóch powodów: za ostry kąt przy zawiasie albo za duża różnica długości boków skrzydła (krótszy bok musi mieć co najmniej dwie trzecie dłuższego). W części systemów aluminiowych pole łukowe może być wyłącznie stałe.

Najczęściej kończy się więc tak jak na rysunku: kształt robi stałe naświetle, a pod poprzeczką jest zwykłe prostokątne skrzydło. Do mycia i wietrzenia to wystarcza. Jeśli jednak koniecznie chcesz otwierać całe okno łukowe, powiedz to na początku, bo od tego zależy wybór systemu.

Dwie rzeczy, o których łatwo zapomnieć. Nie każdy nawiewnik da się wstawić w skrzydło o nietypowym kształcie, więc przy wentylacji przez okna zapytaj, gdzie on będzie. A moskitiera ramkowa w kształcie trapezu czy trójkąta istnieje (są narożniki z regulacją kąta), ale na łuk trzeba jej szukać osobno. Więcej w poradniku moskitiery do okien.

Łuk gięty, łuk w naświetlu, łuk w murze: od czego zależy cena

Okno łukowe kosztuje więcej niż prostokątne tej samej wielkości i to nie jest kwestia marży. Dochodzi gięcie, szablon szyby, osobny tor produkcji, często ręczna robota przy narożnikach. A że to wszystko liczy się od sztuki, małe okno nietypowe wychodzi za metr kwadratowy szczególnie drogo (mechanizm opisujemy w poradniku od czego zależy cena okien).

W łukowym otworze można postawić cztery różne rzeczy:

Cena spada mniej więcej w tej kolejności, od pierwszego do czwartego, a do tego materiał robi swoje: łuk gięty z aluminium to zwykle zupełnie inna półka niż z PVC. Procentów tu nie podajemy. Porównywalnych wycen okien nietypowych mamy za mało, a rozrzut między fabrykami jest duży.

Który wariant wybrać, to nie jest tylko sprawa pieniędzy. W zabytku albo w kamienicy z ozdobną elewacją wariant 3 i 4 może zwyczajnie nie przejść u konserwatora i zepsuć proporcje fasady. W domu z lat 90., gdzie łuk był modą, a nie historią, wariant 2 bywa najrozsądniejszy. Uczciwie: jak taki łuk wygląda z ulicy po zamurowaniu, zależy od ekipy bardziej niż od okna.

Gwarancja i termin: tu bywa krócej i dłużej

Przeczytaj kartę gwarancyjną pod kątem słów „nieprostokątne”, „nietypowe”, „łukowe”. W kartach, które zebraliśmy, kształty dostają gorsze warunki dość często. Na przykład u Dobroplastu szczelność pakietów prostokątnych jest objęta gwarancją 5 lat, a nieprostokątnych 2 lata. W dwóch innych kartach „stolarka nietypowa (koła, łuki, trójkąty)” ma 2 lata zamiast 5. A MS przy oknach łukowych dopuszcza montaż wyłącznie na swoich oryginalnych kotwach.

Rozsądnie jest też zapytać, czy okna nietypowe mogą przyjechać osobną dostawą. Nie zawsze się da, ale przy dużej budowie oszczędza to tygodnie.

Jak opisać okno nietypowe, żeby fabryka zrobiła to, co masz w murze

1. Szerokość i wysokość całkowita, czyli do najwyższego punktu łuku albo skosu. Jak przy każdym oknie: kilka pomiarów i odjęte luzy montażowe (szczegóły w poradniku jak zmierzyć okno).
2. Łuk: wysokość łuku (strzałka) albo wysokość boków do miejsca, gdzie łuk się zaczyna. Przy gotyckim, koszowym i krzywym murze szablon.
3. Trapez i trójkąt: wysokość obu boków albo kąt skosu, i to, z której strony jest wyższy bok. Strony opisuj zawsze patrząc od środka pokoju, bo tak rysuje fabryka.
4. Podział i otwieranie: gdzie słupek, gdzie poprzeczka, które pole stałe, które rozwierne, uchylne albo rozwierno uchylne.
5. Rysunek w ofercie. Porównaj go z murem przed podpisaniem. Odwrócony skos w trapezie to błąd, którego nie da się naprawić inaczej niż nowym oknem.

Szprosy, podziały i okna do kamienicy to osobny temat: szprosy i okna do kamienicy. Zwykle to on decyduje o tym, czy łukowe okno wygląda jak w oryginale, czy jak plastikowa kopia.

Najczęstsze błędy

• Zamówienie łuku po samym wymiarze szerokości i wysokości, bez wysokości łuku albo szablonu. Fabryka narysuje wtedy łuk po swojemu.
• Założenie, że całe okno łukowe będzie się otwierać, bo tak było na wizualizacji. Sprawdź w rysunku oferty, które pole jest stałe.
• Skos trapezu opisany „od ulicy”, a narysowany przez fabrykę od środka. Okno przyjeżdża lustrzane.
• Wąskie okno z łukiem pełnym w głębokim profilu trzyszybowym, którego nie da się zgiąć. Wychodzi to dopiero po zamówieniu, a termin się przesuwa.
• Pominięcie gwarancji na pozycje nietypowe. Pięć lat na całe zamówienie w ofercie nie musi obejmować szyby w trójkącie.
• Słupek ustawiony tak, że pod skosem zostaje maleńki trójkąt szyby. Taki skrawek bywa niewykonalny albo brzydki.