Co właściwie mierzymy: otwór czy okno?
W ofertach okien wymiar to zawsze szerokość × wysokość okna (ramy), w milimetrach, na przykład 1220 × 1480, a dziura w murze jest od niego większa, bo między ramą a murem zostaje szczelina montażowa, w której mieszczą się kotwy, izolacja i taśmy.
Pomiar ma więc dwa kroki. Najpierw otwór (światło muru), potem odjęcie luzu. Dopiero wynik tego odejmowania jest wymiarem okna do zamówienia.
Pomiar otworu krok po kroku
- Przygotuj miarkę zwijaną (najlepiej 5 m) i poziomicę. Zapisuj wyniki od razu, w milimetrach.
- Zmierz szerokość w trzech miejscach: przy dole otworu, w połowie wysokości i tuż pod nadprożem.
- Zmierz wysokość w trzech miejscach: przy lewej krawędzi, pośrodku i przy prawej krawędzi, od parapetu muru (albo od posadzki) do nadproża.
- Zmierz obie przekątne, z narożnika do narożnika. Porównaj wyniki.
- Wybierz najmniejszą szerokość i najmniejszą wysokość. Okno ma się zmieścić w najwęższym miejscu otworu.
- Odejmij luz montażowy (patrz tabela niżej) i zapisz wymiar okna.
- Sprawdź pion i poziom poziomicą. Krzywy otwór to informacja dla montażysty. Okna i tak nie zamawia się krzywego.
Ile odjąć od otworu? Szczelina montażowa
Szczelina nie jest marnowaniem miejsca, bo rama pracuje, rozszerza się w słońcu i kurczy na mrozie, a bez luzu okno klinuje się w murze i izolacja nie ma gdzie się zmieścić.
Tak ułożone warstwy to tak zwany ciepły montaż i to one wyznaczają, jak szeroka musi być szczelina.
Liczby bierzemy z instrukcji ITB (Instytut Techniki Budowlanej), nie z własnej praktyki na budowie: okien nie montujemy, czytamy oferty. Minimalna szczelina zależy tam od materiału i koloru ramy oraz od długości boku okna. Przykład dla ościeża bez węgarka, gdy szczelinę uszczelnia się masą elastyczną:
| Rama | bok do 1,5 m | do 2,5 m | do 3,5 m |
|---|---|---|---|
| PVC białe | 10 mm | 15 mm | 20 mm |
| PVC w ciemnym kolorze | 15 mm | 20 mm | 25 mm |
| Aluminium jasne | 10 mm | 10 mm | 15 mm |
| Aluminium ciemne | 10 mm | 15 mm | 20 mm |
| Drewno | 10 mm | 10 mm | 10 mm |
Wartości na jedną stronę okna. Przy taśmach rozprężnych ITB dopuszcza mniejsze szczeliny (około 8 do 12 mm). Maksymalnie szczelina może mieć 40 mm, a przy samej piance jednoskładnikowej 30 mm.
Producenci okien w instrukcjach montażu upraszczają to do reguły: otwór większy od okna łącznie o około 20 do 30 mm na szerokość i około 35 do 50 mm na wysokość. Na wysokość odejmuje się więcej, bo na dole potrzebne jest miejsce na podkładki i profil podparapetowy (o nim piszemy przy parapetach).
Planujesz rolety zewnętrzne ze skrzynką stawianą na oknie? Powiedz o tym przed pomiarem. Skrzynka zabiera część wysokości otworu i samo okno wychodzi niższe.
Ościeże z węgarkiem
Węgarek to występ muru od zewnątrz, za którym chowa się rama, częsty w starszych domach, i przy takim ościeżu okno musi być szersze niż prześwit między węgarkami, inaczej rama za nie nie wejdzie.
Mierzysz wtedy dwie rzeczy: prześwit między węgarkami (od zewnątrz) i szerokość wnęki za węgarkami (od środka). Okno ma być większe od pierwszego i mniejsze od drugiego.
O ile większe? Instrukcje montażu zalecają, żeby węgarek zasłaniał ramę najwyżej do połowy jej szerokości, co zwykle daje 2 do 3 cm z każdej strony. Dokładną wartość ustala montażysta po obejrzeniu muru i tego nie da się zrobić zza biurka.
Drzwi balkonowe, HST i okna do podłogi
Przy wszystkim, co stoi na podłodze, liczy się poziom gotowej podłogi, a nie stan surowy. Ocieplenie, wylewka i płytki albo panele dokładają razem kilkanaście centymetrów i to od ich wierzchu liczy się wysokość drzwi.
Zanim ktokolwiek zmierzy otwór, na ścianie powinna być kreska +1 m od przyszłej gotowej podłogi. Wysokość drzwi balkonowych liczy się od poziomu „0”, z uwzględnieniem progu i ocieplenia pod nim, więc rodzaj progu trzeba wybrać przed pomiarem (porównanie: niski próg czy zwykły).
Duże drzwi przesuwne (HST) wymagają więcej: otwór ma być czysty, suchy i nośny, a podłoże pod progiem równe. To osobny temat, rozpisany w poradniku jak przygotować podłogę i otwór pod HST.
Jak krzywy może być otwór?
Mur nigdy nie jest idealny. Podręczniki montażu okien dopuszczają takie odchyłki wymiarów otworu od projektu, osobno dla muru surowego i dla ościeży już otynkowanych:
| Otwór | Mur surowy | Po tynku |
|---|---|---|
| do 3 m | ±12 mm | ±10 mm |
| od 3 do 6 m | ±16 mm | ±12 mm |
Krzywiznę najłatwiej wychwycić przekątnymi. Według instrukcji producentów okien przy przekątnej od 1 do 3 m obie przekątne otworu nie powinny różnić się o więcej niż około 8 mm, a przy większych otworach o więcej niż około 12 mm.
Wyszło więcej? Zapisz wszystkie wyniki i pokaż je montażyście. Krzywy otwór da się wyprostować tynkiem, poszerzeniem albo grubszą szczeliną. Ale przed zamówieniem okna, nie po.
Sam czy firma?
Własny pomiar się przydaje, bo dostajesz realne wyceny i porównujesz oferty na tych samych wymiarach, ale do zamówienia my byśmy go nie dawali. Niech otwory zmierzy firma, która będzie montować. Błąd w wymiarze jest wtedy jej kosztem, a nie Twoim.
A jeśli masz już wycenę policzoną z własnych pomiarów, wyślij ją do nas. Przy okazji porównaj wymiary w pozycjach z tym, co zmierzyłeś: cyfra przestawiona przy przepisywaniu to błąd, który w ofertach widujemy.
Kolejne kroki w skrócie
- Zmierz szerokość w trzech miejscach. Przy dole, w połowie i pod nadprożem otworu.
- Zmierz wysokość w trzech miejscach. Przy lewej krawędzi, pośrodku i przy prawej krawędzi.
- Zmierz obie przekątne. Duża różnica przekątnych oznacza krzywy otwór.
- Wybierz najmniejsze wymiary. Okno musi zmieścić się w najwęższym miejscu otworu.
- Odejmij luz montażowy. Zwykle około 20 do 30 mm na szerokość i 35 do 50 mm na wysokość łącznie.
- Zaznacz poziom gotowej podłogi. Przy drzwiach balkonowych narysuj na ścianie kreskę +1 m od gotowej podłogi.
Najczęstsze błędy
- Jeden pomiar zamiast trzech. Otwór bywa węższy u góry niż na dole, a okno musi zmieścić się w najwęższym miejscu.
- Podanie wymiaru otworu jako wymiaru okna. Okno bez luzu nie wejdzie albo zostanie wciśnięte bez izolacji.
- Liczenie wysokości drzwi od wylewki. Płytki i podkład podnoszą podłogę i drzwi wychodzą za niskie albo z progiem nad posadzką.
- Za mały luz przy ciemnych kolorach. Ciemna rama mocniej pracuje na słońcu i tabele szczelin mają dla niej osobny, większy wiersz.
- Szczelina za duża, „na zapas”. Powyżej 30 do 40 mm pianka nie trzyma i powstają mostki termiczne.
Pytania i odpowiedzi
Jaki wymiar okna podaje się w ofercie?
Szerokość × wysokość ramy okna w milimetrach, na przykład 1220 × 1480. To wymiar okna, nie otworu w murze.
Ile milimetrów odjąć od otworu okiennego?
Zwykle około 20 do 30 mm na szerokość i 35 do 50 mm na wysokość, łącznie na obie strony. Dokładna szczelina zależy od materiału, koloru i wielkości okna (tabele ITB).
Który wymiar wziąć, gdy pomiary się różnią?
Najmniejszy. Okno musi zmieścić się w najwęższym miejscu otworu, a różnice wyrówna szczelina montażowa. Pozostałe wyniki też zapisz i pokaż montażyście.
Czy mogę sam zmierzyć okna do zamówienia?
Do wyceny tak. Do zamówienia lepiej oddać pomiar firmie, która montuje: za wymiar odpowiada wtedy ona.
Jak zmierzyć okno do wymiany, nie wyjmując starego?
Do wyceny wystarczy zewnętrzny wymiar starej ramy. Dokładny wymiar otworu poznasz po demontażu albo po odsłonięciu ościeża.
Od czego liczyć wysokość drzwi balkonowych?
Od poziomu gotowej podłogi (płytki, panele), a nie od wylewki. Pomaga kreska +1 m narysowana na ścianie przed pomiarem.