Słupek stały czy ruchomy: drzwi balkonowe i okna dwuskrzydłowe

Na czym polega różnica

Okno albo drzwi z dwoma skrzydłami muszą mieć coś pośrodku, o co skrzydła się dociskają. Są dwa rozwiązania.

Słupek stały jest częścią ramy. Stoi na stałe od dołu do góry, a każde skrzydło zamyka się na nim osobno: ma własną klamkę, własne okucie i może być rozwierno-uchylne. To w praktyce dwa okna w jednej ramie.

Słupek ruchomy, w ofertach zwykle stulp, jest przykręcony do jednego ze skrzydeł i otwiera się razem z nim. To skrzydło nazywa się biernym: nie ma klamki, a do ramy trzymają je zasuwki u góry i u dołu. Drugie, czynne, ma klamkę i zamyka się na stulpie. Po otwarciu obu nic nie zostaje na środku.

Z rysunków widać jedno: stulp to po prostu węższy profil przypięty do skrzydła, a słupek stały to część ramy, połączona z nią w narożnikach. Jak to się przekłada na szerokość pasa, który widzisz pośrodku zamkniętego okna, zależy od systemu. Tego osobno nie mierzyliśmy.

Te same dwa rozwiązania są w oknach i w drzwiach balkonowych. W oknach dwuskrzydłowych spotykamy oba, w dwuskrzydłowych drzwiach balkonowych w ofertach, które sprawdzamy, częściej stulp.

Które skrzydło otwiera się pierwsze

Przy słupku stałym nie ma kolejności. Każde skrzydło otwierasz jego klamką, w obu możesz mieć uchył.

Przy stulpie kolejność jest jedna:

1. Otwierasz skrzydło czynne, to z klamką.
2. Na krawędzi skrzydła biernego, schowanej do tej pory pod czynnym, jest mała dźwigienka. Przestawiasz ją i dopiero wtedy skrzydło bierne puszcza.
3. Zamykasz w odwrotnej kolejności: najpierw bierne i jego dźwigienkę, potem czynne.

Odwrotnie się nie da, bo czynne skrzydło domyka się właśnie na stulpie. Jeśli bierne zostanie odblokowane, okno wygląda na zamknięte, a jedno skrzydło trzyma tylko docisk drugiego.

Uchył ma zwykle tylko skrzydło czynne. Bierne jest rozwierne, w ofercie opisane jako R, czynne jako RU (więcej skrótów w poradniku jak czytać ofertę na okna). Jeśli chcesz uchylać obie połówki, potrzebujesz słupka stałego.

Ile miejsca na przejście

W drzwiach balkonowych to zwykle rozstrzyga sprawę.

Ile dokładnie, zależy od systemu i od tego, czy skrzydło otwiera się o 90 stopni czy dalej. Z wymiarów profili wychodzi nam, że w drzwiach 1500 mm ze słupkiem stałym połówka daje w świetle około 55 do 60 cm. To szacunek, nie pomiar.

Stulp zabiera tylko ramy po bokach, więc w drzwiach 1800 mm po otwarciu obu skrzydeł zostaje około 170 cm. Przy przesuwnych drzwiach tej samej szerokości przejście to mniej więcej połowa, bo jedno skrzydło stoi (porównanie wszystkich typów jest w poradniku HST, PSK czy drzwi balkonowe).

Na co dzień i tak otwierasz jedno skrzydło, czynne. Ono przy stulpie jest mniej więcej połową drzwi, czyli przejście „codzienne” wychodzi podobne w obu wersjach. Różnica jest wtedy, gdy wnosisz meble albo wychodzisz na taras całą rodziną.

Druga strona medalu: otwarte skrzydła zabierają miejsce w pokoju. Dwa skrzydła po około 75 cm stoją w środku i na nie trzeba zostawić miejsce przy meblach i firanach.

Szczelność, sztywność, bezpieczeństwo

Tu zdania w branży są podzielone i od razu mówimy, że porównania pomiarowego „stulp kontra słupek stały w tym samym systemie” nie mamy. Producenci profili podają klasy szczelności i odporności na wiatr dla okna jako całości, rzadko osobno dla wersji ze stulpem.

Co wiadomo z budowy. Słupek stały jest połączony z ramą i przykręcony razem z nią do muru, więc się nie rusza. Stulp jest przypięty do skrzydła, które samo trzyma się na zawiasach i dwóch zasuwkach. Przy wysokich drzwiach i silnym wietrze to miejsce pracuje bardziej, a po latach częściej wymaga regulacji. Dobrze wyregulowany nie wieje, ale regulację skrzydła biernego trzeba po prostu robić.

Ciemne kolory to osobny temat. Okleina antracytowa nagrzewa się na słońcu i profil pracuje mocniej niż biały. Przy stulpie w ciemnym kolorze, zwłaszcza od południa i zachodu, zalecamy okucie podwyższone (4 zaczepy na skrzydło zamiast 2): więcej punktów docisku trzyma skrzydło równiej. Więcej o tym w poradniku okna w kolorze.

Słupek stały ma przewagę w drzwiach, które mają być zamykane na klucz z obu stron i rzeczywiście dobrze zabezpieczone: każde skrzydło ryglujesz w sztywnej ramie, niezależnie od drugiego.

Limity wymiarów: kiedy firma sama zmieni słupek

Stulp nie przejdzie w każdym rozmiarze. Ograniczają go okucia skrzydła biernego i sztywność samego profilu.

Dlatego jeśli w ofercie zamiast stulpa pojawił się słupek stały, a nikt o tym nie mówił, nie musi to być pomyłka. Przy dużych wymiarach system po prostu na to nie pozwala. Gorzej, gdy firma zmienia to bez słowa w drzwiach, przez które chcesz wnosić meble: wtedy jest czas, żeby poszukać innego podziału (na przykład drzwi i okna obok) albo innego systemu.

Pełnych tabel limitów dla wszystkich systemów nie publikujemy, bo każdy producent liczy je inaczej, a zależą też od koloru i szyby. Jeśli masz drzwi szersze niż 1,6 m, poproś firmę, żeby potwierdziła na piśmie, że wymiar mieści się w zakresie systemu i okucia.

Cena: prawie bez różnicy

Wiele osób zakłada, że stulp to droższa opcja „premium”. Z naszych przeliczeń wychodzi odwrotnie, choć różnica jest mała.

W większości systemów różnica mieści się między 1 a 4 procentami ceny okna, czyli przy wyborze nie powinna grać roli. Wybierz układ pod to, jak będziesz z okna korzystać, a nie pod cenę.

Duża różnica pojawia się dopiero wtedy, gdy porównujesz drzwi balkonowe ze stulpem z drzwiami przesuwnymi: HST kosztuje za metr kwadratowy 2,0 do 2,2 raza tyle co drzwi balkonowe. Przy otworze do około 1,8 m drzwi dwuskrzydłowe ze stulpem dają szersze przejście za ułamek tej ceny, za to zabierają miejsce w pokoju i mają próg.

Jedno zastrzeżenie: dopłaty, które naprawdę ruszają cenę takich drzwi, to kolor, trzecia szyba, okucie podwyższone i niski próg. Przy stulpie pamiętaj, że okucie podwyższone na obu skrzydłach i klamka z kluczem po obu stronach to osobne pozycje.

Kiedy który

Jest też wersja pośrednia, rzadziej spotykana: skrzydło i stałe pole obok (na przykład drzwi i FIX). Nie ma wtedy ani stulpa, ani dwóch klamek, a przejście jest jedno, za to szersze niż połówka drzwi ze słupkiem stałym.

Co sprawdzić w ofercie

• Opis układu. Przy stulpie zwykle „R + RU, słupek ruchomy” albo „stulp”, przy słupku stałym dwa skrzydła RU albo „RU + RU”. Rysunek w ofercie jest w widoku od wewnątrz: stulp to skrzydło bez klamki.
• Które skrzydło jest czynne. To ono będzie otwierane codziennie, więc powinno być po stronie, z której wygodnie podejść (nie za szafką czy kanapą).
• Okucie podwyższone: czy obejmuje oba skrzydła, i czy przy ciemnym kolorze w ogóle jest.
• Klamka od zewnątrz. W drzwiach balkonowych ze stulpem klamkę z zewnątrz (albo klamkę z kluczem) dostaje skrzydło czynne. Bierne zamkniesz tylko od środka.
• Próg. Niski próg i stulp idą w parze w wielu systemach, ale nie w każdym rozmiarze; jeśli zamówiłeś niski próg, sprawdź, czy jest w opisie pozycji.
• Zmiana słupka. Jeśli zapytanie było o stulp, a w ofercie stoi słupek stały (albo odwrotnie), dopytaj, dlaczego. Czasem to limit systemu, czasem przeoczenie.

Masz wycenę z drzwiami albo oknami dwuskrzydłowymi? Sprawdzimy, czy układ, okucia i limity się zgadzają, i czy cena jest w rynku.

Najczęstsze błędy

• Dwa wąskie skrzydła ze słupkiem stałym w drzwiach poniżej 1,2 m. Wychodzą dwie szczeliny zamiast przejścia. Lepiej jedno skrzydło albo stulp.
• Skrzydło czynne po złej stronie. Codziennie otwierane skrzydło za kanapą albo przy ścianie to irytacja na lata. Strona czynnego jest na rysunku oferty, popraw ją przed podpisem.
• Okucie podwyższone tylko na skrzydle czynnym. Bierne zostaje w standardzie i to ono jest słabszym miejscem.
• Zamykanie w złej kolejności. Czynne zamknięte przy odblokowanym biernym trzyma tylko na docisku. Domownicy powinni wiedzieć, gdzie jest dźwigienka.
• Stulp w największym możliwym wymiarze i ciemnym kolorze bez dopytania. Jeśli wymiar jest blisko limitu systemu, poproś o potwierdzenie na piśmie.