Jak włamuje się przez okno
Najczęściej przez okna na parterze i drzwi balkonowe, bo łatwo do nich podejść, a sposób jest prosty: śrubokręt albo łom wchodzi między skrzydło a ramę i podważa tak długo, aż okucie puści i skrzydło da się wypchnąć do środka. Tłuczenie szyby jest głośne i ryzykowne, więc zdarza się rzadziej.
Stąd kolejność. Najpierw okucie, które trzyma skrzydło w ramie, potem klamka, której nie obrócisz od zewnątrz, na końcu szyba. Szyba antywłamaniowa przy zwykłym okuciu to wyrzucone pieniądze: skrzydło wyjdzie z ramy razem z nią.
Klasy RC1N, RC2N, RC2 i RC3: co znaczą
Klasa RC (resistance class, klasa odporności na włamanie) pochodzi z normy PN-EN 1627. Laboratorium próbuje sforsować konkretne okno określonymi narzędziami i mierzy, ile wytrzyma. Wynik dotyczy okna jako całości: profilu, okucia, szyby i sposobu jej osadzenia, i to tylko w zbadanym zakresie wymiarów.
| Klasa | Jak badają (w skrócie) | Szyba | Dla kogo |
|---|---|---|---|
| RC1N | próba bez narzędzi: siła fizyczna, podważanie, napieranie | bez wymagań | podstawowa ochrona |
| RC2N | proste narzędzia: śrubokręt, szczypce, klin; 3 minuty oporu | bez wymagań | parter, gdy szyba nie musi mieć klasy |
| RC2 | jak RC2N: śrubokręt, szczypce, klin; 3 minuty | P4A | parter domu, drzwi balkonowe, gdy ubezpieczyciel wymaga klasy |
| RC3 | dodatkowo drugi śrubokręt i łom; 5 minut | P5A | obiekty o podwyższonym ryzyku, rzadko potrzebne w domu |
N znaczy: bez wymagań dla szyby. RC2N ma takie samo okucie jak RC2, tylko zwykłą szybę.
Z klasami są trzy kłopoty. Pierwszy: „okucie RC2” to jeszcze nie „okno RC2”, bo producent okuć mówi tylko, jak okuć skrzydło do danej klasy, a klasę dostaje okno po badaniu, razem z szybą, zabezpieczonymi listwami przyszybowymi i właściwym montażem.
Drugi to papier. Okno bez świadectwa badań jest dla ubezpieczyciela oknem bez klasy, więc jeśli polisa jej wymaga, poproś o dokument dla Twojego typu i wymiaru okna.
I trzeci: nie każde skrzydło da się okuć w klasie. Bardzo wąskie i małe bywają poza zakresem, a okno stałe (FIX) okucia nie ma wcale. Tam zostaje szyba.
Okucia podwyższone: standard, ER1 i ER2
W ofertach częściej niż klasę RC zobaczysz okucie podwyższone, antywyważeniowe albo klasę ER1 / ER2. Wszystko to mówi, ile punktów zamknięcia skrzydła ma zaczep odporny na podważenie.
| Wariant | Zaczepy antywyważeniowe | Gdzie ma sens |
|---|---|---|
| Standard | zwykle 2 na skrzydło | piętro, okna trudno dostępne |
| ER1 (okucie podwyższone 1) | 4 na skrzydło; dodatkowe przedłużki pracują na zwykłych zaczepach | parter, drzwi balkonowe, okna przy tarasie |
| ER2 (okucie podwyższone 2) | zaczep w każdym punkcie, także na przedłużkach (na dużym skrzydle nawet 9) | parter domu na uboczu, duże drzwi balkonowe |
Nazwy są różne w różnych firmach. ER1 i ER2 spotkasz w ofertach producentów okien, a producenci okuć (Siegenia, Roto, GU, Maco) mają własne nazwy pakietów. Najprościej zapytać o liczbę: ile zaczepów antywyważeniowych ma każde skrzydło? Na takie pytanie nie da się odpowiedzieć hasłem. O markach i seriach okuć więcej w poradniku jak wybrać okna.
Czopy grzybkowe zamiast rolek
Zaczep antywyważeniowy pracuje razem z czopem grzybkowym (zwanym też teowym), czyli bolcem z poszerzoną główką, który po zamknięciu wchodzi w stalowy zaczep i o niego haczy. Zwykła rolka walcowa tylko dociska skrzydło do ramy. Przy podważeniu się wysuwa. Opracowania branżowe mówią tu jednym głosem.
Jeszcze materiał. Zaczepy mają być stalowe, nie z odlewu cynkowego, i przykręcone przez profil do stalowego wzmocnienia ramy, a nie tylko do samego tworzywa.
Klamka z kluczykiem i blokady
Klamka z kluczykiem ma wkładkę bębenkową. Zamkniętej nie obrócisz, także gdy ktoś wybije małą dziurę w szybie albo przewierci ramę i spróbuje przesunąć mechanizm. W oknach klasy RC klamka musi wytrzymać duży moment obrotowy (100 Nm), a okucie ma ochronę przed przewierceniem.
Przy małych dzieciach to w ogóle osobny powód: okno zamknięte na klucz nie otworzy się przypadkiem. Tak samo działa blokada rozwarcia z kluczykiem, która puszcza tylko uchył.
Szyby antywłamaniowe P2A i P4A
Szyba antywłamaniowa to szkło klejone (laminowane, VSG), tafle połączone folią PVB. Po uderzeniu pęka, ale odłamki trzymają się folii i zamiast dziury robi się pajęczyna. 44.2 to dwie tafle po 4 mm i dwie warstwy folii, 44.4 to cztery warstwy.
| Klasa (PN-EN 356) | Typowa budowa | Co daje | Gdzie |
|---|---|---|---|
| P1A | 33.2 | szkło bezpieczne, chroni przed zranieniem | mieszkania, piętra |
| P2A | 44.2 | dodatkowo krótka ochrona przy próbie włamania bez przygotowania | parter domu wolnostojącego, drzwi balkonowe |
| P4A | 44.4 | zastępuje kratę o oczku 150 mm; wymagana w oknie RC2 | wille, obiekty o wyższym ryzyku, okna klasy RC2 |
| P5A | 44.6 | wymagana w oknie RC3 | obiekty o wysokim ryzyku |
Szkło klejone jest cięższe od zwykłego i przy okazji trochę poprawia akustykę (o tym w poradniku okna akustyczne), a zapis całego pakietu rozbieramy przy pytaniu dwie czy trzy szyby.
Czujniki otwarcia w okuciu i alarm
Alarm. Czujnik można schować w okuciu, zamiast przyklejać kontaktron na ramę. Prostszy zgłasza tylko otwarcie, lepszy rozróżnia zamknięte, uchylone i otwarte. Część ma certyfikat klasy alarmowej, część nie. Druga droga to pętla alarmowa w szybie, cienki przewód w szkle, który przerywa obwód przy stłuczeniu.
Co ma sens na parterze, a co na piętrze
| Miejsce | Okucie | Klamka | Szyba |
|---|---|---|---|
| Okna na parterze | podwyższone (ER1) | z kluczykiem | klejona P2A od zewnątrz, warto rozważyć przy domu na uboczu |
| Drzwi balkonowe i tarasowe | podwyższone (ER1 albo ER2) | z kluczykiem | klejona P2A od zewnątrz |
| Okna przy dachu garażu, balkonie, tarasie | jak parter | z kluczykiem | jak parter |
| Okna na piętrze | standard | zwykła (z kluczykiem, gdy są małe dzieci) | zwykła |
| Szyby stałe (FIX) na parterze | brak okucia | brak | klejona, gdy szyba jest duża i nisko |
Ubezpieczyciele często uzależniają wypłatę od zabezpieczeń, na przykład od szyb utrudniających włamanie. Zanim dopłacisz, przeczytaj w warunkach polisy, czego dokładnie chcą, i weź od firmy dokumenty na to, co kupujesz. Jednej reguły tu nie podamy, bo warunki różnią się między polisami.
Drzwi balkonowe, tarasowe i HST
Drzwi balkonowe są celem numer jeden: duże, nisko, zwykle od ogrodu. W dwuskrzydłowych ze stulpem pamiętaj o skrzydle biernym. Klamka z kluczykiem od środka chroni też przed otwarciem przez wybitą szybę.
W drzwiach podnoszono-przesuwnych HST zamknięte skrzydło jest opuszczone i zaryglowane, a jego masa (duże skrzydło trzyszybowe waży często ponad 100 kg) utrudnia podważenie. Mimo to zapytaj o liczbę i rodzaj zaczepów, w części systemów antywyważeniowe są w standardzie, o klamkę z kluczykiem i o szybę klejoną od zewnątrz. Duże tafle i tak powinny mieć szkło bezpieczne.
Przy drzwiach uchylno-przesuwnych PSK pytania są te same: ile punktów ryglowania ma skrzydło i czy klamka zamyka się na klucz. A jeśli w ofercie stoi PSK, a Ty myślałeś, że kupujesz HST, to też dobry moment, żeby to wyjaśnić (różnice opisujemy w poradniku HST, PSK czy drzwi balkonowe).
Czego nie przepłacać
RC3 w zwykłym domu to przesada. To klasa dla obiektów o podwyższonym ryzyku, wymaga szyby P5A i kosztuje wyraźnie więcej. Podobnie P4A we wszystkich oknach: na piętro nikt z łomem nie wejdzie, a na parterze domu zwykle wystarcza P2A.
- „Pakiet antywłamaniowy” bez szczegółów. Płać za konkretną liczbę zaczepów, klasę szyby i klamkę z kluczykiem, a nie za nazwę.
- Szkło hartowane sprzedawane jako „antywłamaniowe”. ESG włamywacza nie zatrzyma.
- Klasa RC bez dokumentu. Bez świadectwa badań płacisz za części, a nie za klasę. Wtedy uczciwiej zamówić okucie podwyższone i szybę, które naprawdę dostaniesz.
- Okucie podwyższone w szybach stałych. FIX okucia nie ma.
Orientacyjnie okucie podwyższone w oknie PVC to dopłata około 4 do 10% ceny okna za pierwszy stopień (ER1) i około 7 do 19% za drugi (ER2). Koszt szyby klejonej zależy od powierzchni szkła. Najwięcej ochrony za najmniejsze pieniądze daje naszym zdaniem okucie podwyższone i klamka z kluczykiem na parterze, i od tego byśmy zaczęli.
„Pakiet antywłamaniowy” w wycenie i ani słowa, co w nim siedzi? Przyślij ofertę, rozpiszemy, za co płacisz.
Najczęstsze błędy
- Szyba antywłamaniowa przy zwykłym okuciu. Włamywacz szyby nie tłucze, wypycha skrzydło razem z nią.
- Szkło hartowane brane za antywłamaniowe. ESG po rozbiciu zostawia otwór.
- „Okucie RC2” uznane za „okno RC2”. Klasę ma okno po badaniu, z szybą i dokumentem.
- Zapomniane skrzydło bierne. W drzwiach ze stulpem drugie skrzydło bywa w standardzie.
- Czujnik alarmu dokładany po montażu, bo nikt nie pomyślał o przewodzie w ramie przed zamówieniem.
- Te same zabezpieczenia w całym domu, choć piętro zwykle nie potrzebuje tego, co parter.
Pytania i odpowiedzi
Co to jest okno RC2?
Okno, które w laboratorium wytrzymało 3 minuty próby włamania prostymi narzędziami (śrubokręt, szczypce, klin) według normy PN-EN 1627. Klasa dotyczy całego okna, wymaga szyby P4A i powinieneś dostać na nią dokument.
Czym różni się RC2 od RC2N?
Szybą. Okucie i badanie są takie same, ale RC2N nie ma wymagań dla szyby, a RC2 wymaga szyby antywłamaniowej P4A.
Co oznacza okucie ER1 i ER2?
To klasy okucia podwyższonego. Standard ma zwykle 2 zaczepy antywyważeniowe na skrzydło, ER1 ma 4, a ER2 zaczep w każdym punkcie zamknięcia, łącznie z przedłużkami, więc na dużym skrzydle nawet 9.
Ile zaczepów antywyważeniowych ma zwykłe okno?
Zwykle 2 na skrzydło. Reszta punktów zamknięcia to zwykłe rolki, które dociskają skrzydło, ale przed podważeniem nie chronią.
Czy szyba P4A jest potrzebna?
W zwykłym domu rzadko, choć okno klasy RC2 jej wymaga. Na parterze domu wolnostojącego zwykle wystarcza P2A (44.2) od zewnątrz, a na piętrze zwykła szyba.
Czy szyba hartowana jest antywłamaniowa?
Nie. Szkło hartowane (ESG) po rozbiciu sypie się na drobne kawałki i zostawia otwór. Antywłamaniowe jest szkło klejone z folią, np. 44.2 (P2A) albo 44.4 (P4A).
Czy klamka z kluczykiem chroni przed włamaniem?
Przed obróceniem klamki od zewnątrz, np. przez wybitą szybę, tak, i przy okazji zabezpiecza dzieci. Przed wyważeniem skrzydła nie, do tego potrzebne są zaczepy antywyważeniowe.
Jakie okna antywłamaniowe wybrać na parter?
Z okuciem podwyższonym, co najmniej ER1 (4 zaczepy antywyważeniowe na skrzydło), i klamką z kluczykiem. Przy domu na uboczu dołóż szybę klejoną P2A od zewnątrz. Najważniejsze są drzwi balkonowe i tarasowe.