FIX, F, X, FF: co jest czym na rysunku
W ofertach okno stałe ma kilka oznaczeń: FIX, F albo X. Wszystkie znaczą to samo: szyba siedzi w ościeżnicy, trzymana listwami przyszybowymi, i nic tu się nie otwiera. Nie ma skrzydła, nie ma okuć, nie ma klamki.
Jest też drugi rodzaj pola stałego, oznaczany zwykle FF: fix w skrzydle. W ramie osadzone jest normalne skrzydło, tylko bez okuć, na stałe. Po co? Żeby pole stałe wyglądało tak samo jak skrzydło otwierane obok. Ramki mają wtedy tę samą szerokość, szyby ten sam wymiar, całe okno jest symetryczne.
FF ma mniej szkła niż zwykły fix i jest od niego droższy, bo dochodzi profil skrzydła. O ile droższy, zależy od systemu i tego nie mamy zmierzonego na tyle, żeby podać liczbę. Jeśli w ofercie widzisz FF, a na symetrii Ci nie zależy, zapytaj, czy to świadomy wybór, czy domyślny układ sprzedawcy.
Rysunki okien w ofertach są z reguły w widoku od wewnątrz. Przy oknie z fixem z boku ma to znaczenie: fix narysowany po lewej będzie po lewej, kiedy staniesz w pokoju twarzą do okna. Więcej o czytaniu rysunku i wymiarów w poradniku jak czytać ofertę na okna.
Ile szkła daje fix
Każde skrzydło to druga ramka wewnątrz ościeżnicy. W oknie otwieranym widzisz więc ramę i skrzydło, w fixie tylko ramę. Na jednym otworze wygląda to tak:
Ponad 20 punktów procentowych szkła więcej robi różnicę, zwłaszcza w wąskich oknach, gdzie dwie ramki skrzydeł zjadają sporą część światła. Przy dobrej szybie więcej szkła zwykle oznacza też trochę lepsze Uw całego okna, bo pakiet szybowy izoluje lepiej niż profil. To tylko kierunek: Uw porównuj zawsze dla tego samego wymiaru i tej samej szyby (o tym w poradniku Uw, Ug, Uf).
Fix jest też szczelniejszy. Nie ma przylgi skrzydła, nie ma uszczelki, która z czasem się odkształca, nie ma okuć do regulacji. Po kilku zimach to fix najczęściej wygląda i działa tak samo jak pierwszego dnia.
Ile kosztuje fix wobec okna otwieranego
Policzyliśmy to na naszych danych dla ponad trzydziestu systemów, przy tym samym wymiarze, białym kolorze i tej samej szybie. W PVC okno stałe kosztowało zwykle około dwóch trzecich ceny okna uchylno-rozwiernego. Rozrzut między systemami był spory: od około 0,6 do 0,8. W aluminium różnica była większa, fix wychodził na około 0,55 do 0,6 ceny okna otwieranego, bo okucia i skrzydło w aluminium są drogie.
| Układ (ten sam wymiar, PVC, białe) | Cena względem okna RU |
|---|---|
| FIX, szyba w ramie | zwykle około 2/3 (od 0,6 do 0,8) |
| RU, jedno skrzydło uchylno-rozwierne | 1 |
| FIX wobec okna dwuskrzydłowego R + RU | mniej więcej połowa (od 0,4 do 0,65) |
Przy kolorze różnica rośnie. Okleina liczy się od długości profili, a fix ma ich najmniej: dopłata za okleinę na fixie to w naszych pomiarach mniej niż połowa dopłaty na oknie otwieranym tego samego wymiaru (około 0,46). Szczegóły w poradniku kolor okien i okleina.
Nie traktujemy tego jako argumentu za fixem tam, gdzie okno ma się otwierać. Skrzydło, którego potem brakuje, kosztuje dużo więcej w codziennym życiu niż na fakturze.
Wietrzenie i co mówi przepis
Tu jest twarda granica. Warunki techniczne, którym mają odpowiadać budynki, mówią w § 155: w budynku mieszkalnym bez wentylacji mechanicznej albo klimatyzacji okna mają pozwalać na otwarcie co najmniej 50% powierzchni okien wymaganej dla danego pomieszczenia. Wymaganą powierzchnię określa § 57: okna w świetle ościeżnic co najmniej 1:8 powierzchni podłogi w pokoju na pobyt ludzi.
Na przykładzie: pokój 16 m² potrzebuje co najmniej 2 m² okien w świetle ościeżnic, a z tego co najmniej 1 m² musi się otwierać. Jeśli w pokoju jest duży fix i jedno małe okno uchylne, to trzeba to przeliczyć, a nie zakładać.
Dom z rekuperacją ten wymóg omija, bo § 155 dotyczy budynków bez wentylacji mechanicznej. My i tak zostawilibyśmy w każdym pokoju choć jedno skrzydło. Latem nocne wietrzenie przez otwarte okno chłodzi szybciej niż jakikolwiek wentylator, a rekuperator też bywa wyłączony na serwis.
W domu z wentylacją grawitacyjną przy oknach stałych ważniejszy staje się nawiewnik: § 155 ust. 3 każe w takim przypadku zapewnić dopływ powietrza przez urządzenia nawiewne w oknach, drzwiach balkonowych albo ścianach. Więcej w poradniku o nawiewnikach okiennych.
Mycie: to odczujesz najbardziej
Szybę fixa od środka myjesz normalnie. Z zewnątrz już nie. Na parterze to żaden problem, na piętrze tak. Zostaje drabina, mop na kiju teleskopowym albo firma z podnośnikiem.
Z sąsiedniego otwartego skrzydła sięgniesz na zewnętrzną stronę fixa przy słupku, ale to kilkadziesiąt centymetrów, a nie cała szyba. Wąski fix obok skrzydła da się tak umyć, szeroki nie. Nad schodami, nad antresolą, w wysokiej ścianie salonu po prostu pomyśl wcześniej, kto i czym będzie tę szybę mył od zewnątrz.
Duży fix: szyba, waga, montaż
Fix to najprostszy sposób na dużą taflę szkła, ale duże szkło ma swoje zasady. Szyba waży około 2,5 kg na każdy metr kwadratowy i każdy milimetr grubości. Pakiet trzyszybowy z trzech tafli po 4 mm to około 30 kg/m², więc fix 2000 × 2000 mm waży samego szkła około 120 kg.
Do tego dochodzi limit samej tafli. Szyba 4 mm ma ograniczoną powierzchnię i przy większym fixie potrzebna jest grubsza. W naszych danych dla PVC z pakietem dwuszybowym fix 2000 × 2000 mm kosztował za metr kwadratowy zwykle około 20% więcej niż fix 1500 × 1500 mm, a w części systemów z pakietem trzyszybowym 4 mm takiego wymiaru w ogóle nie dało się zamówić bez zmiany szyby. Systemy mają też limity samej ramy. W przykładowym katalogu systemu PVC fix biały mógł mieć do 3 m szerokości i 7,7 m², w okleinie do 2,5 m i 5 m². Szerokość i wysokość graniczna nie mogą wystąpić naraz.
W aluminium duży fix wychodził za metr kwadratowy taniej niż mniejszy, bez skoku przy 2000 × 2000 mm. Przy bardzo dużych przeszkleniach aluminium bywa więc rozsądniejsze, niż wynikałoby z porównania małych okien (patrz PVC czy aluminium).
Bezpieczeństwo
Fix nie ma okuć, więc nie ma czego podważyć. Włamanie przez fix to włamanie przez szybę i tylko szyba się tu liczy. Klasa odporności okna (RC) w praktyce dotyczy skrzydeł z okuciami; na fixie liczy się klasa szyby, np. P4 na parterze. Szczegóły w poradniku o oknach antywłamaniowych.
Druga strona tej samej cechy: przez fix nikt nie wyjdzie. Ani dziecko, ani dorosły w razie pożaru. Jeśli w pokoju na piętrze jest tylko fix i małe uchylne okno, zastanów się, czy tak ma zostać.
Gdzie fix ma sens, a gdzie nie
| Fix pasuje | Fix raczej nie |
|---|---|
| naświetle nad drzwiami albo nad oknem | jedyne okno w sypialni albo pokoju dziecka |
| przeszklenie obok drzwi tarasowych, na parterze | duża szyba na piętrze bez dostępu z zewnątrz |
| wąskie pole obok skrzydła, które umyjesz przez to skrzydło | kuchnia i łazienka, gdzie wietrzysz najczęściej |
| okno, którego nikt nie otwierał od lat (klatka schodowa, garaż) | pokój, w którym bez niego nie wychodzi 50% otwieranej powierzchni |
Większość dobrych układów, które widzimy, to mieszanka: duże pole stałe tam, gdzie ma być światło i widok, i jedno skrzydło tam, gdzie ręka sięga do klamki i gdzie da się umyć szybę obok. Jak wygląda to przy wyjściu na taras, opisujemy w poradniku HST, PSK czy drzwi balkonowe.
Najczęstsze błędy
- Fix na piętrze bez pomysłu na mycie od zewnątrz. Wychodzi przy pierwszym myciu okien.
- Pokój, w którym po wymianie otwiera się mniej niż połowa wymaganej powierzchni okien, w domu bez wentylacji mechanicznej.
- FF w ofercie, choć klient chciał zwykłego fixa z większą szybą. To dwa różne pola i różne ceny.
- Duży fix bez szyby dobranej do wymiaru. Za duża tafla 4 mm to ryzyko pęknięcia albo zmiana szyby i ceny po pomiarze.
- Porównywanie ceny okna z fixem i okna dwuskrzydłowego jako „tego samego okna”. To różne konstrukcje.
Pytania i odpowiedzi
Okno fix, co to jest?
To okno stałe: szyba osadzona wprost w ramie (ościeżnicy), bez skrzydła i bez okuć. Nie da się go otworzyć ani uchylić. Na rysunkach oznacza się je FIX, F albo X.
Czym się różni FIX od FF?
FIX to szyba w ramie. FF to pole stałe ze skrzydłem bez okuć: wygląda jak skrzydło otwierane obok, ale ma mniej szkła i jest droższe od zwykłego fixa, bo dochodzi profil skrzydła.
Ile taniej kosztuje okno fix?
W PVC zwykle około dwóch trzecich ceny okna uchylno-rozwiernego tego samego wymiaru, w zależności od systemu od 0,6 do 0,8. W aluminium różnica jest większa. Wobec okna dwuskrzydłowego to mniej więcej połowa.
Czy wszystkie okna w pokoju mogą być stałe?
W domu bez wentylacji mechanicznej nie. Warunki techniczne (§ 155) wymagają, żeby dało się otworzyć co najmniej 50% powierzchni okien wymaganej dla pomieszczenia, a ta wynosi co najmniej 1:8 powierzchni podłogi. Przy rekuperacji ten wymóg nie obowiązuje, ale my i tak zostawilibyśmy jedno skrzydło.
Jak umyć okno fix z zewnątrz?
Na parterze normalnie, z zewnątrz. Na piętrze z drabiny, kijem teleskopowym albo z podnośnika. Przez sąsiednie otwarte skrzydło sięgniesz tylko do pasa szyby przy słupku.
Jak duży może być fix?
Zależy od systemu, koloru i szyby. W przykładowym katalogu PVC fix biały mógł mieć do 3 m szerokości i 7,7 m², w okleinie mniej. Przy dużych wymiarach potrzebna jest grubsza szyba, a tafla trzyszybowa 2 × 2 m waży około 120 kg.