Uw, Ug, Uf: trzy liczby, jedno okno
Litera U to współczynnik przenikania ciepła: ile watów ucieka przez 1 m² przy różnicy temperatur 1 stopnia między domem a dworem. Jednostka to W/(m²K). Im mniej, tym cieplej.
| Oznaczenie | Czego dotyczy | Typowe wartości w nowych oknach |
|---|---|---|
| Ug (glass) | środek szyby, bez krawędzi | 0,5 przy trzech szybach, 1,0 do 1,1 przy dwóch |
| Uf (frame) | rama i skrzydło razem | około 0,9 do 1,3 w profilach PVC |
| ψ (psi), W/(mK) | mostek na krawędzi szyby, czyli ramka dystansowa, liczony na metr obwodu | około 0,03 do 0,04 z ciepłą ramką, około 0,07 do 0,08 z aluminiową |
| Uw (window) | całe okno: szyba, rama i krawędź razem | około 0,7 do 0,9 w dobrych oknach PVC |
| Ud (door) | drzwi zewnętrzne | wymóg: najwyżej 1,3 |
Do porównywania okien służy Uw, bo to ciepło, które naprawdę ucieka przez okno w ścianie. Ug i Uf są tylko składnikami. Pozostałe skróty z wycen zebraliśmy w poradniku jak czytać ofertę na okna.
Jak powstaje Uw: szyba, rama i krawędź
Uw to średnia ważona. Ciepło uciekające przez szybę, przez ramę i przez krawędź szyby dzieli się przez powierzchnię całego okna. W uproszczeniu:
Uw = (Ug × pow. szyby + Uf × pow. ramy + ψ × obwód szyby) ÷ pow. okna
Uw jest więc zawsze wyższe niż Ug szyby z trzema taflami, bo rama i krawędź są słabsze od samej szyby. I liczy się każdy składnik. Tak zmienia się Uw tego samego okna, gdy zmienisz jedną rzecz:
| Zmiana w oknie 1230×1480 mm | Uw [W/(m²K)] |
|---|---|
| Punkt wyjścia: trzy szyby Ug 0,5, rama Uf 1,0, ciepła ramka | ok. 0,76 |
| Szyba Ug 0,7 zamiast 0,5 | ok. 0,90 |
| Dwie szyby, Ug 1,1 | ok. 1,17 |
| Rama Uf 1,3 zamiast 1,0 | ok. 0,86 |
| Rama Uf 0,9 zamiast 1,0 | ok. 0,73 |
| Ramka aluminiowa zamiast ciepłej | ok. 0,86 |
Obliczenie szacunkowe dla okna jednoskrzydłowego (szerokość ramy ze skrzydłem około 12 cm na stronę). Dla porównania karta profilu Ideal 7000 firmy Aluplast podaje Uw 0,77 przy Ug 0,5 i Uf 1,0, czyli tyle, ile wychodzi z rachunku.
Najmocniej obniża Uw przejście z dwóch szyb na trzy, co w tabeli widać od razu. Szyba robi najwięcej, ale nie wszystko. Kiedy mimo to wystarczą dwie, piszemy w poradniku dwie czy trzy szyby.
Dlaczego Uw zależy od wymiaru okna
W małym oknie rama zajmuje dużą część powierzchni, w dużym małą. A rama traci więcej ciepła niż szyba. To samo okno w mniejszym wymiarze ma więc gorsze Uw.
| Okno (szer. × wys.) | Udział ramy | Uw [W/(m²K)] |
|---|---|---|
| 600 × 800 mm | ok. 58% | ok. 0,94 |
| 900 × 1200 mm | ok. 41% | ok. 0,83 |
| 1230 × 1480 mm | ok. 33% | ok. 0,76 |
| 1500 × 1800 mm | ok. 27% | ok. 0,72 |
Żeby wyniki różnych producentów dało się porównać, Uw w katalogach i kartach podaje się dla okna wzorcowego (referencyjnego) 1230 × 1480 mm, jednoskrzydłowego. To umowa, nie Twoje okno. Małe okno w łazience wyjdzie gorzej, duże w salonie lepiej.
Wartości z naszych kart profili, wszystkie dla okna wzorcowego 1230 × 1480 mm z szybą Ug 0,5, więc wolno je zestawić:
| System (karta) | Producent profili | Uw okna | Uf ramy |
|---|---|---|---|
| Energeto 8000 | Aluplast | 0,72 | 0,94 |
| Ideal 8000 | Aluplast | 0,74 | 1,0 |
| bluEvolution 82 | Salamander | 0,74 (wariant AD), 0,71 (MD) | 1,0 (AD), 0,92 (MD) |
| Synego | Rehau | 0,76 (wariant MD) | 1,0 |
| Ideal 7000 | Aluplast | 0,77 | 1,0 |
| Softline 82 AD | Veka | 0,77 | 1,1 |
AD to wariant z dwiema uszczelkami, MD z trzecią uszczelką środkową. Różnice rzędu kilku setnych biorą się nie tylko z profilu, ale też z ramki dystansowej przyjętej do obliczeń. Aluplast, Salamander, Rehau i Veka produkują profile, a okna składa z nich fabryka okien, więc o Uw konkretnego okna pytaj tego, kto je robi. Wszystkie systemy znajdziesz na liście profili.
W prawdziwych ofertach widać to samo. W jednej z dużych wycen na okna aluminiowe w systemie Genesis 75 firmy Aliplast okna otwierane miały Uw od 0,81 do 1,0, a duże okna stałe 0,74 do 0,75. Jedne i drugie z trzema szybami.
Ciepła ramka i ψ: mała liczba, duży wpływ
Ramka dystansowa biegnie po całym obwodzie szyby i trzyma tafle w odstępie. Jeśli jest aluminiowa, dobrze przewodzi ciepło i krawędź szyby robi się zimna. Ciepła (z tworzywa, ze stali nierdzewnej) obniża ψ mniej więcej o połowę, a Uw okna o około 7 do 12%.
Najlepiej widać to na jednej karcie produktu. Dla systemu MS evolution 82 producent (MS więcej niż OKNA) podaje trzy różne Uw tego samego okna: 0,79, 0,73 i 0,71, zależnie od wybranej ramki. Jeśli w ofercie stoi Uw z najlepszą ramką, a w opisie szyby jest zwykła, liczba nie pasuje do okna (tabelę ψ i szczegóły ramek znajdziesz w poradniku dwie czy trzy szyby).
Zimna krawędź to też rosa. O niej jest osobny tekst: parowanie okien.
Rw, g i klasy szczelności: reszta tabelki
W karcie okna albo deklaracji właściwości użytkowych jest poza Uw jeszcze kilka liczb. Norma nie ustala dla nich minimów, więc to Ty decydujesz, czego potrzebujesz. I Ty musisz dopilnować, żeby trafiły do umowy.
| Parametr | Zapis | Jak czytać |
|---|---|---|
| Izolacyjność akustyczna | Rw (C; Ctr), np. 40 (−1; −5) dB | Więcej = ciszej. Na hałas uliczny liczy się Rw + Ctr: okno 40 (−1; −5) daje przy ruchu ulicznym około 35 dB. Różnica 3 dB jest ledwo słyszalna, 10 dB to hałas odczuwany jako o połowę cichszy. Więcej w poradniku okna akustyczne. |
| Przepuszczalność energii słonecznej | g, np. 50% | Ile ciepła ze słońca wpada przez szybę. Wysokie g pomaga zimą od południa, niskie chroni przed przegrzaniem latem. Trzy szyby mają zwykle niższe g niż dwie. Więcej w poradniku okna a upał. |
| Przepuszczalność światła | Lt, np. 70% | Ile światła widzialnego przechodzi przez szybę. Trzecia tafla zabiera trochę światła. |
| Przepuszczalność powietrza | klasa 1 do 4 | 4 to najlepsza, standard w nowych oknach. |
| Wodoszczelność | 1A do 9A, wyżej E750, E900… | Liczba to ciśnienie wiatru z deszczem (Pa), przy którym okno jeszcze nie przecieka. 9A oznacza 600 Pa, czyli wiatr około 112 km/h. |
| Odporność na wiatr | np. C4, B5 | Litera to ugięcie ramy (C najsztywniejsza), cyfra to ciśnienie próby (5 najwyższe). Wiatr i wodę dobieraj razem. |
Przykłady z naszych kart profili. Kubus firmy Gealan: powietrze 4, woda 9A, wiatr C5/B5 i Rw 34 do 45 dB (zależnie od szyby). Smartline+ firmy Dobroplast: powietrze 4, woda 9A, wiatr C3/B5. A Koncept firmy Oknoplast ma wodoszczelność około 300 Pa, o połowę mniej niż droższe linie tego producenta, i na ścianie mocno wystawionej na deszcz o taką różnicę trzeba zapytać.
Uw ≤ 0,9: co mówią przepisy
Od 2021 roku warunki techniczne (WT 2021) wymagają, żeby okna w pomieszczeniach ogrzewanych miały Uw nie wyższe niż 0,9 W/(m²K), a drzwi zewnętrzne Ud nie wyższe niż 1,3. Wymóg dotyczy nowych budynków i przebudowy, ale dziś jest punktem odniesienia także przy zwykłej wymianie okien.
Trzy szyby to przy tym właściwie warunek. Profil drewniany Naturo 68 (producent: Naturo) mieści pakiety do 32 mm, w praktyce dwie szyby, i jego karta podaje Uw 1,2 przy szybie Ug 1,0. Wymogu 0,9 to okno nie spełnia (o głębszych profilach drewnianych piszemy w poradniku drewniane czy plastikowe okna).
Bywa też wynik „na styk”. Dobroplast Smartline+ deklaruje Uw 0,90 dla okna referencyjnego. Wymóg spełnia, ale małe okna z tej samej oferty będą miały Uw wyższe.
I zapisy, z których nic nie wynika. Karta Rehau Euro-Design 70 w źródle producenta podaje „Uw ≥ 1”, bez pakietu i wymiaru. O Twoim oknie taka liczba nie mówi nic. Poproś o Uw dla konkretnej szyby.
Jak porównać dwie oferty, które podają różne parametry
- Ustal, co w ogóle podano: Ug, Uf czy Uw. Oferty z samym Ug i oferty z Uw nie da się porównać wprost.
- Poproś o Uw dla Twoich okien, najlepiej dla każdej pozycji, a przynajmniej dla okna wzorcowego 1230 × 1480 mm. Producent liczy je bez kłopotu, więc odmowa też coś mówi.
- Sprawdź, dla jakiej szyby i ramki policzono Uw. Ma to być pakiet i ramka z oferty, a nie najlepsza opcja z katalogu.
- Porównaj Uf profili. Przy tej samej szybie różnica Uf 1,0 i 1,3 daje różnicę Uw około 0,1.
- Dopiero potem reszta: Rw przy hałasie, klasy wody i wiatru przy wystawionej ścianie, g przy dużych oknach od południa.
- Wpisz parametry do umowy: Uw, Ug, ramkę i klasy. Bez tego trudno później wykazać, że dostałeś coś innego, a pełną listę kontrolną masz w poradniku na co zwrócić uwagę przy kupowaniu okien.
Same profile zestawisz obok siebie w porównywarce. A jeśli masz już dwie oferty i nie wiesz, która lepsza, wyślij je do sprawdzenia: przeliczymy parametry na wspólny mianownik.
Pułapki: liczby, które wyglądają lepiej niż okno
Pierwsza i najprostsza: Ug zamiast Uw. „Okno 0,5” to prawie zawsze szyba, nie okno. Całe okno z taką szybą ma zwykle Uw około 0,7 do 0,9.
Druga to Uw z katalogu, policzone dla lepszej szyby niż ta w ofercie. Katalog firmy Drutex podaje dla systemu Iglo Edge Uw 0,66 z opcjonalnym pakietem Ug 0,4, a ze standardowym Ug 0,5 jest to 0,73. Ulotka systemu V82 firmy Vetrex mówi, że okno „potrafi uzyskać” Uw 0,77, ale z opcjonalną szybą i ramką. W wycenach, które czytamy, taka przepisana liczba to codzienność.
Zdarza się też Uf podane jako Uw, i to nie tylko u sprzedawców. W broszurze systemu Elegant Infinity ThermoFibra firmy Deceuninck tekst reklamowy nazywa 0,88 „Uw”, a tabela techniczna mówi jasno, że to Uf profilu.
- Uw „od”. Słowo „od” oznacza najlepszy możliwy wariant, nie Twoje okno.
- Uw dla dużego okna stałego pokazane przy ofercie złożonej z małych okien otwieranych.
Krok po kroku
- Ustal, co podaje oferta. Sprawdź, czy liczba to Ug (szyba), Uf (rama) czy Uw (całe okno).
- Poproś o Uw. Zapytaj o Uw dla konkretnych pozycji albo dla okna referencyjnego 1230 × 1480 mm.
- Sprawdź szybę i ramkę. Uw musi być policzone dla pakietu szyb i ramki dystansowej z oferty, nie dla najlepszej opcji z katalogu.
- Porównaj Uf profili. Przy tej samej szybie różnica Uf 1,0 i 1,3 zmienia Uw okna o około 0,1 W/(m²K).
- Sprawdź pozostałe parametry. Rw przy hałasie, klasy wody i wiatru przy wystawionej ścianie, g przy dużych oknach od południa.
- Wpisz parametry do umowy. Uw, Ug, rodzaj ramki i klasy szczelności powinny być w umowie.
Najczęstsze błędy
- Porównywanie Ug jednej oferty z Uw drugiej. To dwie różne rzeczy: ta sama szyba daje w oknie wyraźnie wyższe Uw.
- Uw z katalogu wzięte za Uw swojego okna. Katalog liczy okno 1230 × 1480 mm, często z najlepszą szybą i ramką.
- Brak pytania o ramkę dystansową, choć aluminiowa i ciepła to różnica rzędu 0,1 w Uw.
- Uf profilu podane jako Uw okna. Zdarza się nawet w materiałach producentów.
- Pomijanie wodoszczelności i wiatru przy oknach wysoko, na otwartym terenie albo na ścianie od strony deszczu.
- Parametry tylko w rozmowie, nie w umowie. Bez zapisu trudno dochodzić zgodności towaru z umową.
Pytania i odpowiedzi
Co oznacza Uw okna?
Uw mówi, ile ciepła ucieka przez całe okno, czyli przez szybę, ramę i krawędź szyby razem. Dokładnie: ile watów na 1 m² okna przy różnicy temperatur 1 stopnia. Im niższe, tym cieplejsze okno.
Czym różni się Ug od Uw?
Ug opisuje sam środek szyby, a Uw całe okno. Ponieważ rama i krawędź szyby tracą więcej ciepła niż szkło, Uw wychodzi wyższe niż Ug pakietu trzyszybowego: przy szybie Ug 0,5 w dobrym profilu to około 0,75 do 0,8.
Jakie Uw powinno mieć okno?
Najwyżej 0,9 W/(m²K): tyle od 2021 roku wymagają przepisy dla okien w ogrzewanych pomieszczeniach nowych i przebudowywanych budynków. Dobre okna PVC z trzema szybami mają zwykle około 0,7 do 0,8 dla okna referencyjnego.
Dlaczego Uw podaje się dla okna 1230 × 1480 mm?
Bo Uw zależy od wymiaru, a wyniki trzeba jakoś porównywać. W małym oknie rama zajmuje większą część powierzchni, więc umówiono się na jeden wymiar okna wzorcowego (referencyjnego). Twoje okna będą miały Uw trochę inne niż katalogowe.
Co to jest psi (ψ) w oknie?
Psi to liniowy współczynnik mostka cieplnego na krawędzi szyby, w W/(mK). Zależy głównie od ramki dystansowej: aluminiowa ma około 0,07 do 0,08, ciepła około 0,03 do 0,04, co obniża Uw okna o około 7 do 12%.
Co oznaczają klasy 4, 9A i C5 w oknie?
4 to najlepsza klasa przepuszczalności powietrza, 9A to wodoszczelność do 600 Pa (wiatr około 112 km/h z deszczem), C5 to odporność na wiatr: litera C oznacza najmniejsze ugięcie ramy, cyfra 5 najwyższe ciśnienie próby.
Czy niższe Uw zawsze się opłaca?
Nie zawsze. Różnica między Uw 0,9 a 0,8 to około 11% mniej strat przez samo okno, a przez okna ucieka zwykle tylko część ciepła domu (w zależności od budynku od około 10 do 45%). Najpierw trzy szyby, ciepła ramka i dobry montaż. Za każdą kolejną setną my byśmy płacili ostrożnie.