Gdzie paruje: trzy zupełnie różne sytuacje
„Okna parują” to trzy różne zjawiska i każde załatwia się inaczej. Zacznij od palca. Przetrzyj nim szybę: jeśli ślad zostaje, rosa jest po tej stronie.
| Gdzie | Skąd się bierze | Czy to wada |
|---|---|---|
| Od zewnątrz, rano, na środku szyby | Zewnętrzna tafla jest zimna, bo dobra szyba nie wypuszcza ciepła z pokoju. | Nie. To dowód dobrej izolacji. |
| Od środka, zwykle przy dolnej krawędzi | Za dużo wilgoci w powietrzu i zimna krawędź szyby albo ramy. | Zwykle nie. Najczęściej wentylacja, wilgotność albo zasłonięty grzejnik. Czasem montaż. |
| Między szybami | Szyba zespolona straciła szczelność i wilgoć dostała się do środka. | Tak. Szybę trzeba wymienić. |
Punkt rosy po ludzku
Powietrze zawsze zawiera trochę pary wodnej, a im jest cieplejsze, tym więcej jej zmieści. Gdy dotknie powierzchni zimniejszej niż punkt rosy, nadmiar pary zamienia się w wodę. Szklanka wyjęta z lodówki robi dokładnie to samo.
Punkt rosy zależy też od temperatury w pomieszczeniu:
| Temperatura w pokoju | 50% | 60% | 70% | 80% |
|---|---|---|---|---|
| 16°C (chłodna sypialnia) | 5,6°C | 8,2°C | 10,5°C | 12,5°C |
| 18°C | 7,4°C | 10,1°C | 12,4°C | 14,5°C |
| 20°C | 9,3°C | 12,0°C | 14,4°C | 16,5°C |
| 22°C | 11,1°C | 13,9°C | 16,3°C | 18,4°C |
| 24°C (łazienka, kuchnia przy gotowaniu) | 12,9°C | 15,7°C | 18,2°C | 20,3°C |
W ciepłej, zaparowanej łazience rosa pojawi się więc na prawie każdej szybie, nawet najlepszej. W pokoju o zwykłej wilgotności dobra szyba zostaje sucha. Ile wytrzyma sama krawędź, zależy od pakietu szybowego i ramki, a liczby są w poradniku dwie czy trzy szyby.
Wilgotność w domu: 40 do 60%
W sezonie grzewczym wilgotność względna w mieszkaniu powinna mieścić się mniej więcej w przedziale 40 do 60%. Niżej robi się sucho. Powyżej 60% wentylacja nie nadąża i wodę zaczynają łapać szyby, narożniki ścian i ościeża.
Bez pomiaru to zgadywanie. Kup higrometr (prosty termometr z pomiarem wilgotności) i mierz przez kilka dni, w różnych porach, szczególnie rano w sypialni. Naszym zdaniem to najtańsza rzecz, która w sporze o parujące okna cokolwiek rozstrzyga.
Skąd bierze się wilgoć? Z oddychania i nocnego snu w zamkniętej sypialni, z gotowania bez okapu, prysznica, prania suszonego w mieszkaniu, z dużej liczby roślin, z akwarium. I ze świeżego remontu: tynki, wylewki, gładzie i kleje oddają wodę przez wiele tygodni, więc pierwsza zima po remoncie albo po wymianie okien bywa najgorsza (piszemy o tym przy wymianie okien w starym domu).
Parę najlepiej usuwać u źródła: okap przy gotowaniu, wentylator albo uchylone okno po kąpieli, pranie suszone w łazience przy włączonym wywiewie.
Okna trzyszybowe parują od zewnątrz rano: to dobry znak
Najczęstsze zaskoczenie po wymianie: jesienią albo wiosną rano szyby są mokre od strony ogrodu czy ulicy, a po kilku godzinach wszystko znika. Stare okna tak nie robiły.
Dzieje się to w nocy i nad ranem, przy bezchmurnym niebie i bez wiatru, kiedy szyba oddaje ciepło do chłodnego nieba i bywa chłodniejsza niż powietrze. Rosa zaczyna się od środka szyby, bo krawędzie ogrzewa rama. Częściej widać ją w domach na uboczu, przy łąkach, lasach i wodzie, na oknach bez okapu dachu i bez osłony.
Co z tym zrobić? Nic. Rosa znika, gdy wyjdzie słońce albo zawieje wiatr. To nie wada i nie podstawa do reklamacji.
Przykład z literatury branżowej: przy 0°C i bezwietrznej pogodzie szyba o Ug 1,3 ma na zewnętrznej powierzchni około −1,3°C, więc rosa pojawia się na niej przy wysokiej wilgotności powietrza (od około 90%). Im niższe Ug, tym zewnętrzna tafla chłodniejsza i rosa częstsza. Pojedyncza szyba od zewnątrz nie zaparuje nigdy. Samo Ug objaśniamy w poradniku jak czytać parametry okna.
Parowanie od środka: najczęstsze przyczyny
Rosa od strony pokoju zaczyna się prawie zawsze w dolnych narożnikach szyby. Krawędź przy ramce dystansowej jest najzimniejszym miejscem okna, a dół szyby jest najchłodniejszy, bo opada tam zimne powietrze.
Przyczyna numer jeden to za wysoka wilgotność, o której było wyżej. Druga, zwykle w parze z pierwszą: brak dopływu powietrza, czyli szczelne okna bez nawiewników przy wentylacji grawitacyjnej (kiedy są potrzebne i jakie wybrać, opisujemy w poradniku o nawiewnikach okiennych).
Potem idą rzeczy, o których mało kto myśli przy urządzaniu pokoju:
- Zasłonięty grzejnik. Szeroki parapet nad grzejnikiem, zasłony do podłogi, rolety wewnętrzne i żaluzje zatrzymują ciepłe powietrze, które powinno omywać szybę.
- Meble przy oknie i zamknięte rolety wewnętrzne. Tworzą przy szybie chłodną, wilgotną kieszeń.
- Chłodne pomieszczenie. W niedogrzanej sypialni szyba jest zimniejsza, a powietrze po nocy wilgotne.
Są wreszcie przyczyny po stronie samego okna. Ramka aluminiowa w szybie daje krawędź wyraźnie zimniejszą niż ciepła ramka. A okno osadzone daleko od ocieplenia albo słabo uszczelnione ma zimną także ramę i ościeże, nie tylko szybę.
Parowanie między szybami: to już wada
Szyba zespolona to dwie albo trzy tafle połączone na obwodzie ramką dystansową i uszczelnione. Wnętrze jest hermetyczne, wypełnione suchym gazem (zwykle argonem), a ramka zawiera środek, który pochłania resztki wilgoci. Jeśli para albo zacieki pojawiają się między taflami, uszczelnienie na obwodzie puściło.
Tego nie da się wytrzeć ani wywietrzyć, bo woda jest w zamkniętej przestrzeni. I samo nie przejdzie. Wymienia się pakiet szybowy, a rama, skrzydło i okucia zostają: szklarz wyjmuje listwy przyszybowe i wstawia nową szybę o tych samych wymiarach i parametrach.
Kto za to płaci, zależy od dat.
- Gwarancja. Karty gwarancyjne producentów okien dają na szczelność szyb zespolonych zwykle 5 lat, u części producentów 7 do 10 lat. Szkło specjalne (ornamentowe, piaskowane, hartowane) bywa objęte krótszą. Datę produkcji szyby często znajdziesz nadrukowaną na ramce dystansowej.
- Odpowiedzialność sprzedawcy. Niezależnie od gwarancji sprzedawca odpowiada wobec konsumenta za brak zgodności towaru z umową, który ujawni się w ciągu 2 lat od dostarczenia (ustawa o prawach konsumenta, art. 43c).
Jedno ostrzeżenie: w okresie gwarancji nie wymieniaj szyby na własną rękę. Producenci wpisują samodzielną wymianę na listę przyczyn utraty gwarancji.
Kiedy to wina okna albo montażu
Producenci okien niemal zawsze wpisują kondensację na szybie na listę zjawisk, które nie są wadą. Stąd odpowiedź „za wilgotno, proszę wietrzyć”. Bywa prawdziwa. Ale nie zwalnia firmy z obejrzenia okna, a winny nie zawsze jest użytkownik. Z takimi sygnałami my byśmy do firmy poszli:
| Co widzisz | Prawdopodobna przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| Rosa w dolnych narożnikach szyby, wilgotność powyżej 60% | Fizyka: za dużo wilgoci w pokoju | Wentylacja, wietrzenie, odsłonięty grzejnik |
| Rosa przy wilgotności 40 do 50% i umiarkowanym mrozie, na całej dolnej krawędzi | Zimna krawędź: ramka aluminiowa, słaba szyba | Sprawdź w ofercie i na ramce, jaką masz szybę i ramkę |
| Woda, szron albo pleśń na ościeżu i na styku ramy ze ścianą | Montaż: brak taśmy od środka, mokra pianka, mostek przy ościeżu | Reklamacja montażu, oględziny |
| Paruje jedno okno, inne w tym samym pokoju są suche | Rozregulowane okucia, słaby docisk, uszkodzona uszczelka, inna szyba | Regulacja, sprawdzenie uszczelek |
| Czuć zimny przewiew przy uszczelce | Słaby docisk skrzydła albo źle osadzone skrzydło | Regulacja okuć |
| Para między taflami szyby | Rozszczelniony pakiet szybowy | Reklamacja, wymiana szyby |
| Woda na parapecie po deszczu | To nie rosa: zatkane odwodnienie ramy albo nieszczelność od zewnątrz | Przeczyść otwory odwadniające, zgłoś nieszczelność |
Słaby docisk często da się poprawić samemu (jak to zrobić i kiedy wezwać serwis, jest w poradniku o regulacji okien).
Przy zgłoszeniu pomagają liczby: odczyty z higrometru z kilku dni, temperatura w pokoju i na zewnątrz, zdjęcia z datą. Wytyczne ITB dotyczące odbioru montażu przyjmują jako punkt odniesienia pokój o temperaturze 20°C i wilgotności 50%. Jeśli w takich warunkach szyba i ościeże mokną, sprawa jest do wyjaśnienia z firmą. Jak powinien wyglądać prawidłowy montaż, opisaliśmy osobno: ciepły montaż okien.
Co zrobić krok po kroku
- Sprawdź, po której stronie jest woda. Od zewnątrz: nic nie rób. Między szybami: reklamacja. Od środka: czytaj dalej.
- Zmierz wilgotność higrometrem przez kilka dni, rano i wieczorem.
- Otwórz nawiewniki i sprawdź kratki w kuchni i łazience. Kartka papieru przyłożona do kratki powinna się przyklejać.
- Wietrz krótko i szeroko, szczególnie rano w sypialni, po gotowaniu i kąpieli. Nie susz prania w pokoju.
- Odsłoń grzejnik i okno: odsuń zasłony, meble, otwórz rolety wewnętrzne na dzień.
- Obserwuj tydzień, dwa. Jeśli przy wilgotności poniżej 60% szyby nadal mokną albo woda pojawia się na ościeżu, zgłoś to firmie z pomiarami i zdjęciami.
- Przy zakupie nowych okien wybierz ciepłą ramkę, pakiet trzyszybowy do ogrzewanych pomieszczeń, nawiewniki przy wentylacji grawitacyjnej i montaż warstwowy.
Jeśli dopiero wybierasz okna, wyślij nam ofertę. Zobaczymy, jaka szyba i ramka naprawdę w niej są, czy przewidziano nawiewniki i jak opisano montaż.
Kolejne kroki w skrócie
- Zlokalizuj rosę. Przetrzyj szybę palcem i sprawdź, czy woda jest od zewnątrz, od środka czy między taflami.
- Zmierz wilgotność. Higrometrem przez kilka dni, rano i wieczorem. Celuj w 40 do 60%.
- Zapewnij dopływ powietrza. Otwórz nawiewniki i sprawdź, czy kratki w kuchni i łazience mają ciąg.
- Wietrz i usuwaj parę u źródła. Krótko i szeroko, po gotowaniu i kąpieli. Okap, wywiew w łazience, pranie poza pokojami.
- Odsłoń grzejnik i szybę. Odsuń zasłony i meble, otwieraj rolety wewnętrzne, przy szerokim parapecie rozważ kratkę.
- Zgłoś problem, jeśli nie mija. Przy wilgotności poniżej 60% i mokrych szybach lub ościeżach, a także przy parze między szybami, zgłoś to pisemnie firmie ze zdjęciami i pomiarami.
Najczęstsze błędy
- Zaklejone albo zamknięte nawiewniki, „bo wieje”. Wilgotność rośnie i szyby zaczynają parować.
- Okno uchylone na cały dzień zamiast krótkiego wietrzenia: wychładza ościeże i parapet, a wilgoci zabiera niewiele.
- Reklamowanie rosy od zewnątrz. Przy dobrych szybach to normalne zjawisko i firma taką reklamację odrzuci.
- Wycieranie pary między szybami i czekanie. Rozszczelniona szyba sama się nie naprawi, a termin gwarancji biegnie.
- Szeroki parapet i gruba zasłona nad grzejnikiem, przez które ciepłe powietrze nie dociera do szyby.
- Samodzielna wymiana szyby w okresie gwarancji. Producenci traktują to jako powód jej utraty.
Pytania i odpowiedzi
Dlaczego nowe okna parują od zewnątrz?
Bo bardzo dobrze izolują. Zewnętrzna tafla szyby trzyszybowej nie jest ogrzewana przez pokój, więc w bezchmurny, bezwietrzny poranek bywa zimniejsza od powietrza i zbiera rosę. Po kilku godzinach jej nie ma. To nie wada.
Dlaczego okna parują od środka?
Najczęściej przez za wysoką wilgotność (powyżej około 60%) i za mało świeżego powietrza: zamknięte nawiewniki, brak wietrzenia, suszenie prania. Rosa zaczyna się w dolnych narożnikach, bo krawędź szyby jest najzimniejsza. Pomaga też odsłonięcie grzejnika pod oknem.
Jaka wilgotność w mieszkaniu jest prawidłowa?
W sezonie grzewczym mniej więcej od 40 do 60%. Zmierz ją higrometrem przez kilka dni, rano i wieczorem.
Co zrobić, gdy okno paruje między szybami?
To rozszczelniona szyba zespolona i sama nie wyschnie. Zrób zdjęcia, odczytaj datę z ramki dystansowej i zgłoś reklamację pisemnie sprzedawcy. Naprawa to wymiana samego pakietu szybowego, rama zostaje.
Czy parowanie okien od środka to podstawa do reklamacji?
Rosa na szybie przy wysokiej wilgotności zwykle nie. Zgłoś natomiast mokre lub zapleśniałe ościeże, rosę przy normalnej wilgotności albo parowanie tylko jednego okna, bo to może być montaż, uszczelka albo regulacja okuć.
Czy trzy szyby parują mniej niż dwie?
Od środka tak, zwłaszcza z ciepłą ramką: krawędź szyby jest cieplejsza. Od zewnątrz odwrotnie. Trzy szyby parują częściej właśnie dlatego, że lepiej izolują.
Czy zasłony i rolety wewnętrzne mogą powodować parowanie okien?
Tak. Zasłaniają szybę przed ciepłym powietrzem z grzejnika i tworzą przy niej chłodną, wilgotną kieszeń. Na noc zostaw szczelinę albo odsuń zasłony od grzejnika.