Co się w oknie zużywa, a co zostaje
Okno to cztery rzeczy, które starzeją się w różnym tempie: uszczelki, okucie, szyba zespolona i sama rama. Pierwsze trzy da się wymienić bez wyjmowania okna z muru. Ramy nie.
Uszczelki są częścią eksploatacyjną, tak jak opony w samochodzie. Z czasem twardnieją, pękają w narożach, spłaszczają się od zbyt mocnego docisku. Wymienia się je, o ile da się je wyjąć: w części profili PVC uszczelka jest fabrycznie zespolona z profilem (koekstrudowana) i jej wymiana po latach jest bardzo trudna albo niemożliwa. Uszczelka wciągana w rowek wychodzi i wchodzi bez problemu.
Okucie się reguluje, smaruje, a zużyte części (zawias, nożyce, zaczep, klamkę) wymienia. Producenci okuć badają je na liczbę cykli otwarcia: klasa najwyższa to 20 000 cykli, co przy jednym otwarciu dziennie daje kilkadziesiąt lat. W oknie otwieranym kilka razy dziennie zużywa się oczywiście szybciej.
Szyba zespolona to dwie albo trzy tafle sklejone na obwodzie, z gazem w środku. Z czasem uszczelnienie obwodu może puścić: wtedy między taflami pojawia się para. Karty gwarancyjne producentów dają na szczelność szyb zwykle 5 lat, u części 7 do 10, co mówi coś o tym, jak długo producent jest pewny swojego wyrobu. Jak długo szyba wytrzymuje naprawdę, nie mamy zmierzonego. Część pakietów sprzed lat działa do dziś.
Rama i skrzydło są najtrwalsze, ale jak już się zepsują, nie ma czego wymieniać. Pęknięty narożnik PVC, wygięte skrzydło, zbutwiałe drewno przy dolnej krawędzi: to koniec okna.
Objaw po objawie: uszczelka, szyba czy całe okno
Zanim zamówisz cokolwiek, nazwij problem. W ofertach na wymianę, które oglądamy, sporo okien „do wymiany” ma rozregulowane okucie albo stare uszczelki. A część problemów nie leży w oknie w ogóle.
| Co widzisz | Najczęstsza przyczyna | Co zwykle wystarcza |
|---|---|---|
| Para albo zacieki między taflami szyby | pakiet stracił szczelność | nowy pakiet szybowy |
| Pęknięta szyba | uszkodzenie albo naprężenia | nowy pakiet szybowy |
| Ciągnie zimnem przy krawędzi skrzydła, okno gwiżdże przy wietrze | za słaby docisk albo zużyta uszczelka | regulacja, potem ewentualnie nowe uszczelki |
| Skrzydło opada, ociera, ciężko się domyka | skrzydło zjechało na zawiasach | regulacja zawiasów; gdy zakres się skończył, serwis |
| Klamka lata, okno nie chce się zamknąć | zużyta część okucia | wymiana części, jeśli producent okucia jeszcze ją dostarcza |
| Rosa od środka w dolnych narożnikach szyby | wilgotność w domu, zimna krawędź szyby | najpierw wentylacja; nowa szyba z ciepłą ramką pomaga tylko częściowo |
| Zimno i wilgoć na ościeżu, przy styku okna z murem | montaż, nie okno | poprawa uszczelnienia przy murze; nowe okno bez lepszego montażu tego nie naprawi |
| Pęknięty narożnik ramy, wygięte skrzydło, zbutwiałe drewno | koniec konstrukcji | całe okno |
Regulację krok po kroku (czopy, zawiasy, test kartki) opisaliśmy w poradniku regulacja okien. Rosę na szybie i to, kiedy jest winą okna, a kiedy powietrza w domu, rozbiera parowanie okien. A styk okna z murem to temat ciepłego montażu.
Czy w starą ramę wejdą trzy szyby
To najczęstsze pytanie i odpowiedź brzmi: czasem. Decydują trzy rzeczy.
Grubość. Szyba stoi we wrębie skrzydła i jest dociśnięta listwą przyszybową. Wrąb ma stałą szerokość, więc grubszy pakiet wymaga węższej listwy. Profile o głębokości 70 mm, czyli typowe okna sprzed kilkunastu lat, mieszczą zwykle najwyżej około 41 mm. Standardowa dziś szyba trzyszybowa ma 44 do 48 mm, więc się nie zmieści. Wchodzi pakiet 36 do 40 mm z węższymi komorami gazu.
Listwa. Węższa listwa musi istnieć w tym systemie, w tym kształcie i kolorze. Do systemów wycofanych z produkcji może jej już nie być. Bez nazwy profilu (szukaj w umowie, w dokumentach, czasem na profilu po zdjęciu listwy) nikt tego nie sprawdzi. Zakresy grubości szyb dla kilkunastu popularnych systemów zebraliśmy w poradniku listwy przyszybowe.
Ciężar. Trzecia tafla 4 mm to około 10 kg więcej na każdy metr kwadratowy szyby. Skrzydło okna 1,2 na 1,5 m przybiera więc około dziesięciu kilogramów, a zawiasy i nożyce dobierano kiedyś do lżejszego skrzydła. Przy dużych skrzydłach i drzwiach balkonowych pytaj, czy okucie to uniesie. Tu zdania fachowców bywają podzielone i bez sprawdzenia okucia nikt uczciwy nie da gwarancji.
Co daje sama szyba, a czego nie da
Szyba to 70 do 80% powierzchni okna, więc ma największy wpływ na to, ile ciepła ucieka. Rama zostaje jednak ta sama i to ona ustawia sufit.
Przy wymianie pakietu zmienia się też ramka dystansowa. Stare szyby mają prawie zawsze aluminiową, nowe można zamówić z ciepłą, co podnosi temperaturę krawędzi szyby zimą i zmniejsza rosę w narożnikach (więcej w poradniku ciepła ramka).
Czego nowa szyba nie zmieni: szczelności. Za przeciągi odpowiadają uszczelki i okucie. A nieszczelność kosztuje więcej, niż się wydaje. W przykładzie z literatury technicznej okno z bardzo dobrym Uw 0,7, ale nieszczelne, traciło przez sezon grzewczy mniej więcej trzy razy więcej energii niż szczelne okno z Uw 1,1. Dlatego przy starym oknie zaczynamy od uszczelek i regulacji, a szybę zostawiamy na potem.
Nie zmieni się też montaż, parapety, próg, wymiar skrzydła ani hałas z nieszczelnych miejsc. Szyba akustyczna wyciszy samo szkło, ale okno z przeciągiem dalej będzie przepuszczać ulicę (o tym w poradniku okna akustyczne).
Kiedy już tylko całe okno
- Rama albo skrzydło są uszkodzone: pęknięty zgrzew w narożu, wygięte skrzydło, gnijące drewno. Tego nie naprawi żadna szyba.
- System jest nieznany albo wycofany i nie ma do niego listew ani części okucia. Dorobienie „czegoś pasującego” kończy się zwykle szczeliną.
- Chcesz poziomu nowych okien. W ramie 70 mm sama szyba Uw 0,9 zwykle nie da (wykres wyżej), nowe okno w głębszym profilu tak.
- Zmieniasz coś więcej niż szkło: niski próg w drzwiach balkonowych, inny podział, większe przeszklenie, nawiewniki, rolety.
- Okna są drewniane, skrzynkowe albo bardzo stare. Tu pojawiają się inne sprawy: wentylacja, węgarek, tynki. Opisujemy je w poradniku wymiana okien w starym domu, a w kamienicy także szprosy i okna do kamienicy.
Z drugiej strony: okno PVC w dobrym stanie, w którym dokucza tylko przeciąg albo jedna zaparowana szyba, nie jest powodem do wymiany całości. Tu naprawa ma sens, a wymiana okna to wydatek z innego powodu, nie z konieczności.
Jak to porównać: dwie oferty obok siebie
Jeśli wahasz się, poproś o dwie wyceny i zestaw je w tych samych punktach. Kwot nie podajemy, bo zależą od wymiaru, dojazdu i liczby okien, ale pytania są zawsze te same.
| Pytanie | Wymiana szyb | Nowe okno |
|---|---|---|
| Jaka szyba? | grubość pakietu, Ug, ramka dystansowa | to samo plus nazwa systemu profili |
| Jakie okno po zmianie? | Uw zwykle nikt nie poda, bo rama jest stara | Uw dla okna 1230 × 1480 mm z tą szybą |
| Co jeszcze w cenie? | nowe listwy, uszczelki, regulacja okucia | demontaż, montaż, obróbki, parapety |
| Kto i czym ręczy? | gwarancja na nowy pakiet, na ile lat | gwarancja na okno i warunki montażu |
A gdy porównanie wypada na korzyść nowych okien i masz już ofertę, przeczytaj ją wiersz po wierszu według poradnika jak czytać ofertę na okna.
Najczęstsze błędy
- Wymiana całych okien z powodu przeciągu, który znikłby po regulacji docisku i nowych uszczelkach.
- Zamówienie szyby trzyszybowej 48 mm do ramy, która mieści około 41 mm. Szklarz albo odmówi, albo dobierze cieńszy pakiet, o czym dobrze wiedzieć wcześniej.
- Nowa szyba w nieszczelnym oknie. Lepsze Ug nie zatrzyma powietrza, które przechodzi obok skrzydła.
- Pomijanie ciężaru: cięższy pakiet w dużym skrzydle bez sprawdzenia zawiasów i nożyc.
- Szukanie winy w oknie, gdy zimno i wilgoć są na ościeżu. To montaż, a nowe okno włożone tak samo da ten sam efekt.
- Samodzielna wymiana szyby w oknie, które ma jeszcze gwarancję.
Pytania i odpowiedzi
Czy w oknie PVC można wymienić szybę dwuszybową na trzyszybową?
Czasem tak. Rama musi pomieścić grubszy pakiet, a system mieć do niego węższą listwę przyszybową. W profilach 70 mm wchodzi zwykle najwyżej około 41 mm, czyli pakiet trzyszybowy z wąskimi komorami (36 do 40 mm), o trochę gorszym Ug niż standardowe 48 mm. Do sprawdzenia zostaje okucie, bo skrzydło będzie cięższe.
Czy opłaca się wymiana szyb w starych oknach PVC?
Gdy rama jest cała, a problemem jest jedna zaparowana albo pęknięta szyba, prawie zawsze tak. Wymiana wszystkich szyb tylko dla ciepła to już rachunek do zrobienia na dwóch ofertach: nowa szyba poprawi okno, ale stara rama, uszczelki i montaż zostaną. Uniwersalnej odpowiedzi nie mamy policzonej.
Ile lat wytrzymują okna PVC?
Nie ma jednej liczby i nie będziemy jej zmyślać. Rama PVC jest najtrwalsza, uszczelki i okucie zużywają się szybciej i je się wymienia, szyba zespolona może po latach stracić szczelność. Gwarancje producentów okien to zwykle 5 do 7 lat na okno i 5 do 10 lat na szczelność szyb, co jest dolną granicą, a nie przewidywaną długością życia.
Czy do wymiany szyby trzeba wyjmować okno z muru?
Nie. Szybę trzyma listwa przyszybowa od strony pokoju: zdejmuje się listwy, wyjmuje stary pakiet i wstawia nowy o tych samych wymiarach. Wyjątkiem są szyby wklejane do skrzydła, które trzeba najpierw odciąć; to praca dla serwisu producenta okien.
Czy wymiana uszczelek w oknach ma sens?
Tak, jeśli uszczelki są twarde, popękane albo trwale spłaszczone, a okno ciągnie mimo regulacji. Najpierw spróbuj regulacji docisku. Uwaga na systemy z uszczelką koekstrudowaną, czyli zespoloną z profilem: tam wymiana bywa bardzo trudna. Po wymianie uszczelek zwykle trzeba skorygować docisk.
Czy samodzielna wymiana szyby unieważnia gwarancję na okno?
Może. Producenci okien wpisują samodzielną wymianę szyb oraz naprawy przez osoby nieuprawnione na listę przyczyn utraty gwarancji. W okresie gwarancji zgłoś wadę sprzedawcy na piśmie, a szybę niech wymieni serwis wskazany przez producenta.