Drewniane czy plastikowe okna: co wybrać

Czym różni się okno drewniane od plastikowego

Szyby, okucia i uszczelki bywają w obu oknach takie same. Inna jest rama: ościeżnica osadzona w murze i skrzydło, które się otwiera.

PVC (potocznie „plastik”) to profil z tworzywa z kilkoma komorami powietrza w środku. Samo tworzywo jest miękkie, więc w komorze siedzi stalowe wzmocnienie. Kolor daje okleina albo barwienie profilu.

Drewno w nowych oknach to prawie zawsze klejonka, czyli kantówka sklejona z 3 albo 4 warstw. Warstwy mają różny układ włókien i dzięki temu rama mniej się wygina i paczy niż lity kawałek. Na wierzch idzie kilka warstw lakieru albo lazury (w kartach producentów spotkasz np. 4 warstwy).

Grubość ramy (głębokość zabudowy) to w oknach drewnianych najczęściej 68, 78, 80, 88 albo 92 mm, w PVC zwykle 70 do 85 mm. Im grubsza rama, tym grubszą szybę zmieści i tym cieplejsze okno.

Ciepło: Uw i Uf okien drewnianych i PVC

Uw mówi, ile ciepła ucieka przez całe okno, Uf tylko przez ramę. Im mniej, tym cieplej (szerzej w poradniku Uw, Ug i Uf). W tabeli są liczby z kart producentów dla okna wzorcowego 1230 × 1480 mm. Wyjątek: Sokółka nie podaje wymiaru okna, dla którego liczy Uw.

Uw w W/(m²K) według kart technicznych producentów. Wartości dla drewna dotyczą sosny (karta Elite 92 nie podaje gatunku). Naturo 80 w tabeli to wersja bez nakładki; karta w naszej bazie opisuje wersję z nakładką aluminiową (Uw 0,82).

O oknach z tabeli piszemy też przy marce Naturo. W naszej bazie są ponadto karty okien drewnianych Lexo 68 i Galux 92 (Urzędowski), a dowolne dwa systemy postawisz obok siebie w porównywarce profili.

Uf ramy producenci okien drewnianych podają rzadko. Zwykle jest tylko Uw całego okna. Tam, gdzie Uf jest (na przykład 1,1 W/(m²K) dla ramy 92 mm w systemie Strongline firmy Bertrand), wychodzi podobnie jak w profilach PVC klasy 82 do 85 mm (Uf około 0,9 do 1,1). Jeśli oferta podaje Uf drewna, zapytaj, skąd ta liczba.

Jeszcze gatunek. Uw w kartach dotyczy zwykle sosny, a dąb i meranti są cięższe i inaczej przewodzą ciepło. Wybierasz inny gatunek? Poproś o Uw dla niego, a nie przepisane z sosny. Same szyby porównujemy w poradniku dwie czy trzy szyby.

Cena: ile droższe są okna drewniane od PVC

Ceny bez montażu, okna o tych samych wymiarach i z tym samym rodzajem szyby. Drewno w naturalnym kolorze sosny, PVC białe.

Relacje dla tych samych wymiarów i podobnego szklenia. Konkretna różnica zależy od systemu, gatunku drewna, koloru i wyposażenia.

Skąd taki rozrzut? Część ceny okna to stały koszt ramy i okuć, więc przy małych oknach materiał ramy waży więcej. W drzwiach balkonowych dużą część ceny stanowi szkło, a ono jest w obu oknach takie samo (pozostałe składniki rozbieramy w poradniku od czego zależy cena okien).

A to wszystko sosna. Meranti to około 32 do 37% więcej, dąb mniej więcej dwa razy tyle. Lazura dodaje około 5%, kryjący antracyt (RAL 7016) 29 do 33%, a dwa różne kolory, inny na zewnątrz i inny w środku, aż 81 do 92%. Ta ostatnia dopłata zaskakuje najbardziej i przy drewnie dwa kolory zamówilibyśmy tylko wtedy, gdy naprawdę na nich zależy. Dwie oferty porównuj wyłącznie przy tym samym gatunku i wykończeniu, inaczej porównujesz drewno z lakiernią.

I jest koszt, którego w cenie zakupu nie widać: pielęgnacja drewna przez lata, czyli Twój czas albo fachowiec do odnowienia powłoki. Ile to wyjdzie, tego nie mamy policzonego.

Trwałość: na ile lat starczają okna drewniane i PVC

Producenci nie podają „terminu ważności” okna i nikt uczciwie nie obieca konkretnej liczby lat. My też nie. Sprawdzić da się co innego: co w danym oknie zużywa się najszybciej i co obejmuje gwarancja.

W PVC rama nie gnije i nie trzeba jej malować. Słabe punkty to uszczelki i okucia, które da się wymienić albo wyregulować. O tym, jak długo okno posłuży, decydują głównie jakość profilu, montaż i coroczne smarowanie okuć.

W drewnie wszystko zależy od stanu powłoki. Okno, którego lakier jest regularnie odnawiany, można utrzymać bardzo długo, a drewno łatwo naprawić: zaszpachlować, przeszlifować i pomalować. Zaniedbana powłoka kończy się szarzeniem i pękaniem drewna, najszybciej na dolnych elementach skrzydła i na progu.

Pielęgnacja: co ile lat malować okna drewniane

Tu drewno i PVC różnią się najbardziej. I to nie raz, przy zakupie, tylko co roku.

Odnawianie nie oznacza zdzierania farby do gołego drewna. Przy zdrowej powłoce wystarczy umyć, lekko zmatowić i nałożyć warstwę lakieru albo lazury z tego samego systemu, który zaleca producent. Najszybciej starzeją się okna od strony południowej i zachodniej oraz te bez daszku czy okapu. Do tego dochodzi coroczny przegląd okuć, taki sam dla drewna i PVC (opisany w poradniku regulacja okien i tryb zimowy).

Gatunki drewna: sosna, meranti, dąb i klejonka

Sosna (rzadziej świerk) to standard i najtańsza opcja. Uw w kartach producentów liczy się zwykle właśnie dla niej. Meranti jest drewnem egzotycznym, ciemniejszym i z natury bardziej odpornym na wilgoć, i kosztuje więcej. Dąb jest twardy, ciężki i najdroższy z popularnych gatunków. Wybiera się go głównie dla wyglądu, do domów, w których drewno widać na co dzień.

Część producentów oferuje też gatunki egzotyczne (np. sapele, iroko, teak) albo modrzew. To zwykle zamówienia specjalne.

Klejonka to 3 albo 4 warstwy drewna sklejone ze sobą. Warstwy bywają łączone na długość tzw. mikrowczepem (ząbkowane połączenie). Pod farbą kryjącą go nie widać. Pod lazurą transparentną widać jasną, zygzakowatą linię, więc jeśli zależy Ci na równym słoju, zapytaj o litą warstwę zewnętrzną. Mniej warstw przy tej samej grubości ramy to zwykle tańszy wariant, który może gorzej trzymać wymiar przy zmianach wilgotności.

Wygląd, kamienica, zabytek i dom z bali

Drewno ma naturalny słój, ciepły kolor i daje się wyprofilować w kształty dawnych okien: profile renowacyjne, „holenderskie”, okna ze szprosami. Z bliska nie pomylisz go z folią.

Kamienica albo zabytek to osobna historia. Jeśli budynek jest wpisany do rejestru zabytków, na roboty budowlane przy nim potrzebujesz pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 36 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). Konserwator może określić materiał, podziały i kolor okien, więc zapytaj go, zanim zamówisz okna. W kamienicy bez wpisu zapytaj wspólnotę o wymagania co do wyglądu elewacji. O podziałach i szprosach piszemy w poradniku szprosy i okna do kamienicy.

W domu z bali drewniane okna pasują stylem najlepiej. Ale ściany z bali osiadają i pracują przez lata, więc niezależnie od materiału okna montuje się z luzem na osiadanie. Zapytaj montażystę, jak go rozwiąże, zanim wybierzesz system.

Nowoczesny dom, drewno w środku i kolor RAL na zewnątrz bez malowania? To już drewno-aluminium, o nim niżej.

Szczelność i mit „drewno oddycha”

Przekonanie, że drewniane okno „oddycha”, bierze się ze starych okien, zwłaszcza skrzynkowych. Były nieszczelne, więc powietrze wpadało szparami i para wodna nie skraplała się w domu. Nowe okno drewniane działa inaczej. Rama jest pokryta kilkoma warstwami lakieru, który zamyka drewno od zewnątrz i od środka. Szczelność dają uszczelki w przylgach (zwykle 2 albo 3), tak samo jak w PVC. A przez samą ramę nie przechodzi tyle powietrza, żeby miało to znaczenie dla wentylacji pokoju.

Po wymianie starych okien na nowe, drewniane czy plastikowe, trzeba więc zadbać o dopływ powietrza: nawiewniki, rozszczelnianie albo wentylację mechaniczną. Drewno tego nie załatwi. Jest nawet odwrotnie, bo wysoka wilgotność w domu szkodzi właśnie drewnu: pęcznienie od wilgoci w pomieszczeniu to częste wyłączenie z gwarancji.

W akustyce materiał ramy ma małe znaczenie. O ciszy w pokoju decydują głównie szyba (pakiet akustyczny) i szczelność okna, o czym piszemy w poradniku okna akustyczne.

Okna drewniano-aluminiowe: kiedy mają sens

To okno drewniane, na które od zewnątrz założono nakładkę aluminiową malowaną proszkowo. W pokoju widzisz drewno, a na elewacji aluminium w dowolnym kolorze RAL, którego nie trzeba malować.

Nakładka praktycznie nie zmienia ciepła okna. W kartach producentów ten sam system z nakładką i bez ma takie samo albo prawie takie samo Uw: np. 1,1 i 1,1 dla ramy 68 mm, 0,8 i 0,8 dla 92 mm, 0,81 i 0,82 dla 80 mm (Naturo 80 ALU). Płacisz za ochronę drewna i wygląd, nie za izolację.

Dopłatę rozumiemy przy oknach od południa i zachodu bez okapu, przy oknach wysoko, do których z drabiną nikt nie będzie chodził co kilka lat, i przy domu blisko morza (wtedy zapytaj o powłokę do strefy nadmorskiej). Albo gdy po prostu chcesz drewno w środku i nowoczesny kolor na zewnątrz.

Przy napiętym budżecie, oknach dobrze osłoniętych albo gdy lubisz drewno z obu stron, nie widzimy powodu. Takie okno jest droższe od samego drewna, a drewno w środku dalej trzeba myć i pielęgnować, choć od środka powłoka starzeje się dużo wolniej. Budowę nakładki i jej wady rozbieramy w poradniku okna drewniano-aluminiowe.

PVC w okleinie drewnopodobnej: kompromis

Jeśli chodzi Ci głównie o wygląd drewna, a nie o sam materiał, rozważ PVC oklejone folią drewnopodobną (np. złoty dąb, orzech, winchester).

Okleina z obu stron podnosi cenę okna PVC zwykle o około 18 do 32%, a mimo to sosnowe okno jest od niego droższe jeszcze o około 5 do 20%. Folii się nie odnawia, wystarczy mycie. Ciepło jest takie jak w białym PVC tego samego systemu.

Z bliska widać, że to folia, i tego nie ma co ukrywać. Skrzydła w kolorze muszą być mniejsze niż białe. A po otwarciu skrzydła widać rdzeń profilu, stąd do drewnopodobnych oklein dobiera się rdzeń karmelowy albo brązowy (więcej o kolorze okien i okleinie). W ofertach, które czytamy, zdarza się okleina z obu stron tam, gdzie od środka i tak miała być biel. To czysta dopłata za nic.

Kiedy drewno, a kiedy PVC

• PVC, gdy liczy się cena, nie chcesz pamiętać o malowaniu i masz zwykłe okna w domu lub mieszkaniu. To najczęstszy wybór i naszym zdaniem najrozsądniejszy.
• PVC w okleinie drewnopodobnej, gdy chcesz efekt drewna na elewacji albo w pokoju bez pielęgnacji i przy niższej cenie.
• Drewno, gdy zależy Ci na naturalnym materiale, budynek tego wymaga (zabytek, dom z bali, tradycyjna architektura) i akceptujesz odnawianie powłoki co kilka lat. Do nowego domu: rama od około 78 do 80 mm i trzy szyby.
• Drewno-aluminium, gdy chcesz drewno w środku, a z zewnątrz trwały kolor bez malowania, i masz na to budżet.

Aluminium zostawiliśmy tu z boku: porównanie jest w poradnikach PVC czy aluminium i okna aluminiowe w domu. Wszystkie decyzje po kolei, od materiału po montaż, zbiera poradnik jak wybrać okna.

Najczęstsze błędy

• Porównywanie ceny okna drewnianego 68 mm z PVC 85 mm. Cienkie drewno nie zmieści typowej trzyszybowej szyby i ma Uw 1,1 do 1,3. Do nowego domu się nie nadaje, więc niska cena jest pozorna.
• Uw z karty dla sosny przyjęte dla dębu albo meranti. Przy innym gatunku poproś o Uw dla tego gatunku.
• Brak karty gwarancyjnej przed podpisaniem umowy. Gwarancja na powłokę bywa kilka razy krótsza niż na samo okno i zależy od montażu przez autoryzowaną ekipę.
• Montaż okien drewnianych przed tynkami i wylewkami. Wilgoć z prac mokrych szkodzi drewnu i może odebrać gwarancję.
• Liczenie samej ceny zakupu. Drewno trzeba odnawiać co kilka lat, więc policz, kto i za ile będzie to robił.
• Wiara, że drewniane okno „oddycha” i zastąpi wentylację. Nowe okna, także drewniane, są szczelne i bez nawiewników albo wentylacji mechanicznej w domu zbiera się wilgoć.